Het kabinet-Jetten kan rekenen op weinig steun, ook niet van de eigen achterban. Twee grote opiniepeilingen laten vlak voor Prinsjesdag zien dat het vertrouwen in de regering fors is gedaald sinds het aantreden in februari. Opvallend genoeg richt de kritiek zich niet alleen op oppositiekiezers, maar juist ook op stemmers van D66, VVD en CDA zelf.
Twee onderzoeken, hetzelfde beeld
Het RTL Nieuwspanel peilde tussen 8 en 14 september onder ruim 19.000 leden hoe kiezers aankijken tegen het kabinet. Daarnaast ondervroeg het EenVandaag Opiniepanel van 10 tot en met 12 september bijna 20.000 deelnemers over hetzelfde onderwerp. Beide onderzoeken werden gepubliceerd op de vooravond van Prinsjesdag 2026, een moment waarop het kabinet normaal gesproken zijn plannen voor het komende jaar presenteert.
Het kabinet, bestaande uit D66, VVD en CDA, trad in februari aan met grote ambities. Premier Rob Jetten beloofde onder meer een oplossing voor het stikstofprobleem en de bouw van tien nieuwe steden. Omdat de coalitiepartijen samen geen meerderheid hebben in beide Kamers, is het kabinet echter voortdurend afhankelijk van steun uit de oppositie. Dat maakt besluitvorming kwetsbaar, iets wat kiezers volgens de onderzoeken inmiddels goed aanvoelen.
Vertrouwen daalt hard sinds februari
Volgens het RTL Nieuwspanel kreeg het kabinet bij aantreden nog 33 procent vertrouwen. Een half jaar later is dat percentage ongeveer gehalveerd. Ook onder D66-kiezers, van oudsher de meest positieve groep, zakte het vertrouwen fors: van 76 naar 49 procent. Opiniepeiler Gijs Rademaker ziet dit patroon breed terug. “Van links tot rechts, we zien dit bij kiezers van alle partijen”, zegt hij daarover.
Het EenVandaag Opiniepanel komt tot vergelijkbare conclusies. Daar zakte het vertrouwen van 32 procent bij aantreden naar 23 procent nu. Nog opvallender is het cijfer over daadkracht: slechts 10 procent van de ondervraagden vindt dat het kabinet in de eerste zeven maanden voldoende heeft laten zien. Ook binnen de coalitiepartijen zelf overheerst scepsis. Van de VVD-stemmers vindt 86 procent dat het kabinet onvoldoende daadkracht toont, bij CDA-kiezers is dat 65 procent en bij D66-stemmers 64 procent.
‘Behoorlijk arrogant voor een minderheidskabinet’
De kritiek gaat verder dan alleen cijfers. Veel deelnemers aan het EenVandaag-onderzoek klagen over onderlinge ruzies binnen de coalitie. Tientallen panelleden vergelijken de sfeer in Den Haag zelfs met die van “kleine kinderen”. Een CDA-stemmer verwoordt het zo: “Er is nu te veel partijbelang in het kabinet boven landsbelang. Voor een minderheidskabinet is men behoorlijk arrogant.”
Ook D66-kiezers, in principe de meest welwillende groep, uiten stevige kritiek op de samenwerking. Een van hen stelt: “Een kabinet dat het oneens is, onderling bakkeleit, en dan de oppositie om medewerking vraagt: kom op, dat is onredelijk.” Volgens 80 procent van alle ondervraagden moet de coalitie oppositiepartijen eerder en serieuzer betrekken bij plannen. Bijna zeven op de tien vinden bovendien dat de regeringspartijen onderling beter moeten samenwerken.
Ook premier Jetten levert flink in
Premier Jetten krijgt volgens het RTL Nieuwspanel persoonlijk meer vertrouwen dan het kabinet als geheel, maar ook dat cijfer daalt gestaag. Bij zijn aantreden had bijna de helft van de kiezers vertrouwen in hem. Na drie maanden was dat gezakt naar een derde en inmiddels staat de teller op 29 procent. Een meerderheid vindt hem weliswaar sympathiek overkomen, maar op leiderschap scoort hij aanzienlijk lager. Slechts een op de vijf kiezers denkt dat Jetten mensen en partijen kan verbinden, en nog minder mensen zien hem als een sterke leider.
Twijfel over levensduur van het kabinet
De somberheid strekt zich ook uit tot de toekomst van het kabinet. Volgens het EenVandaag Opiniepanel denkt 30 procent dat de regering nog dit jaar valt, en verwacht nog eens 38 procent een val in 2027. Slechts 9 procent gelooft dat het kabinet de volledige regeerperiode uitzit. Bij VVD-kiezers lopen de meningen sterk uiteen: 44 procent hoopt dat het kabinet doorgaat, terwijl 49 procent liever ziet dat het eerder stopt. Onder JA21-stemmers wil zelfs 76 procent dat het kabinet vroegtijdig valt.
Toch vrezen veel deelnemers tegelijkertijd dat nieuwe verkiezingen weinig oplossen. “Nieuwe verkiezingen zijn geen oplossing. We blijven te maken hebben met een sterk verdeeld Nederland”, stelt een panellid. Die dubbele frustratie, ontevreden over het huidige kabinet maar somber over het alternatief, typeert de stemming onder Nederlandse kiezers op dit moment.
Vergelijking met het verleden
Toch valt het kabinet-Jetten niet in alle opzichten slechter uit dan zijn voorganger. Het kabinet van Dick Schoof kreeg na een half jaar nog maar 24 procent vertrouwen, en dat percentage stortte daarna verder in door de dubbele kabinetsval veroorzaakt door PVV en NSC. Na negen maanden bleef daar nog maar 16 procent vertrouwen van over. Het kabinet-Jetten begint dus vanaf een hoger niveau, ook al is de daling in korte tijd fors.
Daarom is de vergelijking tussen beide kabinetten voor politiek analisten interessant. Terwijl het kabinet-Schoof werd gezien als instabiel vanaf het begin, trad het kabinet-Jetten juist aan met de belofte van bestuurlijke rust. Rademaker vat dat spanningsveld treffend samen: “Dit kabinet trad aan met de belofte dat na het debacle van het rechtse kabinet-Schoof, de middenpartijen dit weer vlot zouden trekken. Maar zes maanden later zien kiezers nog steeds geen kabinet dat de regie neemt.”
Met Prinsjesdag voor de deur ligt de druk op het kabinet nu extra hoog. De regeringsploeg moet laten zien dat ze wel degelijk koers kan houden, ondanks de minderheidspositie in beide Kamers. Of de begroting die woensdag wordt gepresenteerd het tij kan keren, zal in de komende weken moeten blijken. Voorlopig blijft het wantrouwen, ook binnen de eigen gelederen van D66, VVD en CDA, het dominante gevoel onder Nederlandse kiezers.
Bronnen en credits
Bronnen: NieuwRechts.nl, RTL Nieuws
