Twee piloten komen om het leven, een vliegtuig botst op een brandweerwagen, en de verkeerstoren bleek op dat moment mogelijk onderbezet. De dodelijke botsing op LaGuardia Airport in New York, op 22 maart, werpt nu een ongemakkelijk licht op een al jaren bestaande gewoonte binnen de Amerikaanse luchtverkeersleiding. Twee medewerkers waren die avond ruim een uur te vroeg naar huis gegaan. Dat detail kan hen nu hun baan kosten, maar het raakt tegelijk een dieper probleem dat niemand lijkt te hebben aangepakt.
Wat er die avond op LaGuardia gebeurde
Op 22 maart raakte een toestel van Air Canada op LaGuardia Airport in botsing met een brandweerwagen. Beide piloten kwamen daarbij om het leven. Het ongeluk sloeg in als een bom en leidde vrijwel direct tot vragen over de veiligheid op de luchthaven. Inmiddels melden The Wall Street Journal en The New York Times, op basis van ingewijden, dat de verkeerstoren op het moment van de botsing onderbezet was. Twee luchtverkeersleiders waren al vertrokken, terwijl zij nog dienst hadden moeten hebben.
Volgens meerdere bronnen die met persbureau Reuters spraken, was het die avond drukker dan gepland. Normaal gesproken zou dat betekenen dat extra personeel werd opgeroepen, of dat collega’s langer doorwerkten. Dat gebeurde die avond echter niet. De FAA onderzoekt nu of de personeelsbezetting in de toren toereikend was op het moment van de botsing. Bovendien bekijkt de dienst of er sprake was van een schending van interne regels.
Een gewoonte met een naam: de ‘early shove’
Binnen de sector heet het voortijdig verlaten van de post een ‘early shove’. Volgens een luchtverkeersleider die anoniem met Reuters sprak, is dit op veel locaties al jaren gängbaar. Medewerkers verlaten hun post vlak voor het officiële einde van hun dienst, terwijl een opvolger nog niet is gearriveerd. Het is een praktijk die kennelijk lange tijd werd gedoogd, maar na de ramp op LaGuardia plots heel anders wordt bekeken.
De FAA laat nu weten dat er strenger wordt gecontroleerd op dit soort situaties. De dienst zegt dat medewerkers verantwoordelijk worden gehouden en dat de veiligheid en efficiëntie van het Amerikaanse luchtruim niet in het geding mogen komen. Dat klinkt stellig, maar critici wijzen erop dat de praktijk al jaren speelt zonder dat er effectief werd ingegrepen.
FAA wil twee medewerkers ontslaan
Bronnen melden aan Reuters dat de FAA de twee betrokken luchtverkeersleiders wil ontslaan. Zij zouden op het moment van de dodelijke botsing nog gewoon aanwezig hadden moeten zijn, maar waren al ruim een uur eerder vertrokken, aldus ingewijden tegenover AD en RTL Nieuws. De ontslagprocedure is volgens de beschikbare informatie nog niet formeel afgerond. Wel is duidelijk dat de FAA vastbesloten lijkt actie te ondernemen.
Transportminister Sean Duffy liet zich ook niet onbetuigd. Hij zei dat de meeste luchtverkeersleiders hun werk goed doen, maar dat er hard moet worden opgetreden wanneer medewerkers de regels misbruiken. Zijn woorden waren direct: “We zullen dit soort misbruik niet tolereren en nemen passende maatregelen om medewerkers verantwoordelijk te houden en te voorkomen dat onrechtmatige praktijken het luchtverkeer verstoren.” De minister benadrukt daarmee dat individuele verantwoordelijkheid centraal staat in de reactie van de overheid.
Vakbond reageert voorzichtig
De Amerikaanse luchtverkeersleidersvakbond reageerde tot nu toe terughoudend. De bond laat weten de beschuldigingen met de leiding van de FAA te bespreken. Daarmee erkent de vakbond impliciet dat er iets aan de hand is, zonder daarvoor al een oordeel uit te spreken. Of de bond de twee betrokkenen verdedigt of juist afstand neemt, is vooralsnog niet duidelijk geworden.
Toch is de positie van de vakbond van groot belang. Eerder klonk er vanuit vakbondskringen al kritiek op de structurele personeelstekorten binnen de Amerikaanse luchtverkeersleiding. Dat tekort vergroot de werkdruk voor individuele medewerkers. Bovendien zorgt het ervoor dat regelovertredingen zoals de ‘early shove’ makkelijker kunnen ontstaan en minder snel worden opgemerkt.
Personeelstekort als structureel probleem
De botsing op LaGuardia heeft opnieuw het debat aangewakkerd over de staat van de Amerikaanse luchtverkeersleiding. Al langer klagen betrokkenen over onderbezetting, hoge werkdruk en een cultuur waarin onveilige praktijken worden genormaliseerd. De FAA heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk gewaarschuwd voor een tekort aan gecertificeerde luchtverkeersleiders. Dat tekort leidde er in sommige gevallen toe dat medewerkers langere diensten draaien dan gezond of veilig is.
Daarnaast roept de zaak vragen op over toezicht. Als de ‘early shove’ al jaren op tal van locaties plaatsvindt, waarom werd er dan niet eerder ingegrepen? De ramp op LaGuardia heeft die vraag urgent gemaakt. Het is echter nog niet bewezen dat het voortijdig vertrek van de twee medewerkers de botsing heeft veroorzaakt. De FAA heeft dat verband nog niet formeel vastgesteld, en onderzoekers zijn nog volop bezig met hun bevindingen.
Wat staat er nu op het spel
Voor de twee betrokken luchtverkeersleiders staat hun loopbaan op het spel. Voor de FAA staat haar geloofwaardigheid op het spel. En voor het bredere systeem van Amerikaanse luchtverkeersveiligheid staat de vraag centraal of individuele sancties voldoende zijn, of dat er fundamenteel iets moet veranderen in de manier waarop de sector wordt georganiseerd en gecontroleerd. Transportminister Sean Duffy heeft ingezet op individuele verantwoordelijkheid, maar critici en branchekenners waarschuwen dat straffen alleen de structurele problemen niet oplossen.
De FAA heeft bevestigd dat het onderzoek naar de personeelsbezetting op de avond van 22 maart nog loopt. Zolang dat onderzoek niet is afgerond, blijft de exacte toedracht onzeker. Wel is duidelijk dat de uitkomsten ervan politieke en juridische gevolgen kunnen hebben, niet alleen voor de twee betrokken medewerkers, maar voor de gehele luchtverkeersleidingscultuur in de Verenigde Staten.
Bronnen en credits
Bronnen: AD, NOS, RTL Nieuws
