Groningen rouwt om Jacques Wallage: ‘Hij heeft veel betekend’

Jacques Wallage is donderdag op 79-jarige leeftijd overleden. De oud-burgemeester en voormalig PvdA-politicus liet een diepe indruk achter in zowel Groningen als Den Haag. De stad waar hij meer dan elf jaar lang burgemeester was, neemt nu afscheid van een van haar meest markante bestuurders.

Familie informeert gemeente Groningen

De familie van Wallage heeft de gemeente Groningen persoonlijk over zijn overlijden geïnformeerd. Vervolgens maakte de gemeente het nieuws bekend aan het grote publiek. De huidige burgemeester Roelien Kamminga reageerde aangedaan op het verlies. “We zijn diep geraakt door het overlijden van Jacques Wallage“, zei ze in een verklaring. “Hij heeft veel betekend voor Groningen.” Daarmee verwoordde zij wat velen in de stad voelen: het overlijden van Wallage raakt de Groningse gemeenschap in haar hart.

De gemeente Groningen was voor Wallage geen vreemde omgeving. Hij woonde er ook na zijn burgemeesterschap, waardoor hij verbonden bleef met de stad die hij zo lang had geleid. Bovendien begon zijn bestuurlijke carrière in diezelfde stad, waar hij al op jonge leeftijd wethouder werd. Groningen was daarmee het begin én het einde van een indrukwekkende loopbaan.

Van Groningse wethouder naar Haags fractieleider

De politieke carrière van Jacques Wallage kende een lange en gevarieerde boog. In 1981 deed hij zijn intrede in de Tweede Kamer namens de PvdA. Daarna volgde een logische volgende stap: in 1989 werd hij staatssecretaris van Onderwijs in het kabinet-Lubbers III. Dat staatssecretariaat gaf hem de kans om op nationaal niveau zijn stempel te drukken op het onderwijsbeleid.

In 1994 keerde Wallage terug naar de Tweede Kamer, ditmaal als fractievoorzitter van de PvdA-fractie. Die functie bekleedde hij tot 1998. Bovendien was het een turbulente periode in de Nederlandse politiek, met de opkomst van Paars en de doorbraak van nieuwe coalities. Als fractievoorzitter stond hij dan ook midden in het politieke geweld van die jaren. Zijn leiderschapsstijl was berekend en bedachtzaam, maar tegelijkertijd vasthoudend.

Meer dan elf jaar aan het roer in Groningen

In 1998 nam Jacques Wallage definitief afscheid van het Binnenhof. Hij keerde terug naar de stad waar zijn loopbaan begon: hij werd burgemeester van Groningen. Dat bleef hij tot 2009, ruim elf jaar lang. Daarmee was hij een van de langst zittende burgemeesters die de stad ooit had. Zijn burgemeesterschap viel samen met een periode van grote stedelijke ontwikkeling en sociale vraagstukken in de noordelijke metropool.

Onder zijn leiding groeide Groningen verder als studentenstad en cultureel centrum van het noorden. Wallage stond bekend als een betrokken bestuurder, die de verbinding zocht met de inwoners van de stad. Bovendien droeg hij bij aan de profilering van Groningen als een stad met eigen karakter en ambitie. Na zijn vertrek in 2009 bleef hij in de stad wonen, een keuze die zijn gehechtheid aan Groningen onderstreepte.

Informateur bij een historisch mislukking

Ook na zijn burgemeesterschap bleef Wallage actief in de politiek. In 2010 kregen hij en Uri Rosenthal van de VVD samen de opdracht te onderzoeken of er een kabinet gevormd kon worden. Het ging daarbij om een mogelijke coalitie van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. Na enkele weken kwamen de twee informateurs echter tot een duidelijke conclusie: de inhoudelijke verschillen tussen de partijen waren daarvoor te groot.

Die mislukking had verstrekkende gevolgen. Vervolgens sloten VVD en CDA een gedoogakkoord met de PVV, waarna Mark Rutte zijn eerste kabinet kon aantreden. Het was daarmee een informatieronde die de Nederlandse politiek op een beslissend kruispunt plaatste. Wallage speelde in die fase een rol achter de schermen, maar zijn bijdrage aan de politieke geschiedenis is daarmee niet minder reëel.

Een leven in dienst van de publieke zaak

Weinig politici bouwen een loopbaan op die zo breed en langdurig is als die van Jacques Wallage. Van gemeentelijk wethouder tot staatssecretaris, van fractievoorzitter tot burgemeester en van burgemeester tot informateur: hij doorliep vrijwel alle niveaus van het Nederlandse openbare bestuur. Daardoor liet hij zijn sporen na in zowel de lokale als de nationale politiek. Zijn overlijden markeert het einde van een politicus van de oude stempel: gedreven door inhoud, niet door profilering.

Het verlies van Wallage roept bij velen herinneringen op aan een tijdperk in de Nederlandse politiek dat inmiddels ver achter ons ligt. Zijn PvdA beleefde in zijn jaren als fractievoorzitter een hoogtepunt van macht en invloed. Bovendien vertegenwoordigde hij een bestuurscultuur waarbij langetermijndenken en lokale betrokkenheid centraal stonden. Dat maakt zijn overlijden ook symbolisch, als het einde van een generatie politici die de Nederlandse verzorgingsstaat mede heeft gevormd.

Groningen neemt afscheid van een eigen burgemeester

Voor Groningen is het verlies bijzonder voelbaar. Jacques Wallage was niet alleen een burgemeester die de stad bestuurde: hij was iemand die er bleef, die er wortelde en die er deel van uitmaakte. Burgemeester Roelien Kamminga verwoordde dat gevoel treffend in haar verklaring. De stad verliest daarmee niet alleen een oud-bestuurder, maar ook een betrokken inwoner die zijn hart bij Groningen had liggen. Hoe de stad Wallage precies zal herdenken, is op dit moment nog niet bekendgemaakt.