De verhoging van het eigen risico gaat voorlopig niet door. Dat blijkt uit uitgelekte plannen voor Prinsjesdag, die de afgelopen weken druppelsgewijs naar buiten kwamen. Het kabinet trekt bovendien 1,5 miljard euro uit voor koopkracht, maar toch dreigt voor veel huishoudens een lichte achteruitgang.
Uitgelekte plannen zetten toon voor Prinsjesdag
Al ruim voor de officiële presentatie op Prinsjesdag sijpelden details van de begroting naar buiten. Diverse media, waaronder het AD, meldden de afgelopen weken telkens nieuwe fragmenten van de plannen. Daardoor is er al voor de derde dinsdag van september een redelijk beeld ontstaan van wat het kabinet van plan is. Dat is opvallend, omdat de traditie wil dat de troonrede en de miljoenennota nieuws brengen dat nog niet eerder is uitgelekt.
Toch is dat dit jaar anders gelopen. Verschillende bronnen bevestigen los van elkaar dat er wordt gesleuteld aan het eigen risico en aan bezuinigingen binnen de sociale zekerheid. Beide onderwerpen liggen politiek gevoelig, omdat ze direct raken aan de portemonnee van gewone Nederlanders. Daarom volgen politici en burgers de berichtgeving nauwlettend.
De aanloop naar Prinsjesdag verloopt dit jaar dan ook ongebruikelijk transparant. Waar het kabinet normaal gesproken angstvallig probeert te voorkomen dat cijfers voortijdig naar buiten komen, lijkt dat dit keer niet te zijn gelukt. Wat dat betekent voor het effect van de troonrede zelf, moet nog blijken.
Eigen risico blijft voorlopig gelijk
Een van de opvallendste uitgelekte maatregelen betreft het eigen risico in de zorgverzekering. Volgens de berichten stelt het kabinet de eerder aangekondigde verhoging uit. Miljoenen Nederlanders die vreesden voor een hoger eigen risico, kunnen daardoor voorlopig opgelucht ademhalen. Concrete bedragen of een nieuwe ingangsdatum zijn echter nog niet bevestigd.
Het uitstel van het eigen risico wordt gezien als een belangrijke tegemoetkoming aan de zorgen over de zorgkosten. Toch is nog onduidelijk of het om een tijdelijke pauze gaat of om een structurele koerswijziging. Zonder verdere officiële bevestiging blijft dit voorlopig een aankondiging op basis van lekken.
Bezuinigingen op sociale zekerheid deels van tafel
Naast het eigen risico gaan ook geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid deels niet door, of worden ze uitgesteld. Dat is opnieuw af te leiden uit de uitgelekte plannen die de afgelopen dagen zijn verschenen. Welke specifieke regelingen het precies betreft, is echter nog niet volledig duidelijk.
Vakbonden en belangenorganisaties hielden al langer rekening met ingrijpende bezuinigingen op uitkeringen en toeslagen. Nu blijkt dat het kabinet daar deels van terugkomt, ontstaat er meer ruimte voor huishoudens die afhankelijk zijn van sociale voorzieningen. Toch blijft het gissen naar de exacte omvang van deze aanpassingen, omdat harde cijfers vooralsnog ontbreken in de beschikbare bronnen.
Koopkrachtpakket van 1,5 miljard euro
Om de koopkracht van huishoudens te ondersteunen, heeft het kabinet naar verluidt 1,5 miljard euro vrijgemaakt. Dat bedrag moet voorkomen dat Nederlanders er volgend jaar fors op achteruitgaan. Het pakket wordt gepresenteerd als een gerichte ingreep, bedoeld om de scherpste randjes van economische tegenvallers weg te nemen.
Toch blijkt dat het pakket niet genoeg is om iedereen volledig te compenseren. Uit de gelekte plannen komt naar voren dat de doorsnee Nederlander komend jaar nog altijd een klein beetje koopkracht verliest. Daarmee wijkt de uitkomst af van wat sommigen hadden gehoopt na de aankondiging van het miljardenpakket.
Toch een min voor de gemiddelde Nederlander
De combinatie van uitgestelde bezuinigingen, een bevroren eigen risico en een fors koopkrachtpakket klinkt op papier positief. Toch pakt het eindresultaat voor veel gezinnen minder rooskleurig uit dan gehoopt. Volgens de uitgelekte informatie gaat de gemiddelde Nederlander er namelijk licht op achteruit in koopkracht, ondanks alle ingrepen.
Dat is opmerkelijk, omdat het kabinet juist had ingezet op het voorkomen van zo’n negatief scenario. Blijkbaar wegen andere economische factoren, zoals inflatie of stijgende vaste lasten, zwaarder dan de compenserende maatregelen. Daardoor blijft er ondanks de miljardeninjectie toch een kleine min over in veel portemonnees.
Reacties en onzekerheid over exacte cijfers
Nu de plannen grotendeels bekend zijn, wordt er in politiek Den Haag volop gespeculeerd over de precieze impact. Omdat officiële bevestiging nog ontbreekt, blijven veel details vooralsnog onzeker. Zo is niet duidelijk welke groepen het hardst geraakt worden door de resterende koopkrachtdaling, en evenmin hoe lang het uitstel van het eigen risico precies gaat duren.
Belangenorganisaties wachten de officiële presentatie af voordat ze met een uitgebreide reactie komen. Sommige waarnemers wijzen erop dat lekken vaker een onvolledig of zelfs vertekend beeld geven van de uiteindelijke begroting. Daarom is voorzichtigheid geboden bij het trekken van definitieve conclusies op basis van deze informatie.
Wat volgt er nu voor het kabinet
Met Prinsjesdag voor de deur, zal snel duidelijk worden of de uitgelekte plannen overeenkomen met de daadwerkelijke miljoenennota. Het kabinet zal dan ook moeten uitleggen waarom het koopkrachtpakket van 1,5 miljard euro niet volstaat om iedereen volledig te compenseren. Tot die tijd blijft het wachten op officiële bevestiging van de cijfers en maatregelen die nu via lekken naar buiten zijn gekomen.
