De door Iran gesteunde Houthi’s hebben de strategisch gelegen havenstad Mokka in handen genomen. Daarmee boeken zij hun grootste militaire winst in Jemen in jaren. De inname brengt de rebellen gevaarlijk dicht bij volledige controle over de Straat van Bab al-Mandeb, een van de drukste scheepvaartroutes ter wereld.
Een conflict dat al jaren smeult
De oorlog in Jemen sleept al ruim tien jaar voort. De Houthi’s, officieel bekend als de Ansar Allah-beweging, controleren al geruime tijd grote delen van het noorden van het land, waaronder de hoofdstad Sanaa. Daartegenover staat het internationaal erkende Jemenitische staatsleger, dat steun geniet van een coalitie onder leiding van Saudi-Arabië. De frontlinies lagen de afgelopen jaren grotendeels vast, maar dat veranderde vorige week abrupt.
Vorige week begonnen de Houthi’s een nieuw offensief langs de westkust van Jemen. Dat offensief lijkt gericht op het verkrijgen van controle over de Bab al-Mandeb. In de aanloop naar de inname van Mokka heroverden de rebellen ook al de stad Hais, iets zuidelijker aan de westkust. De opmars verliep verrassend snel en trof het staatsleger kennelijk onvoldoende voorbereid.
Volgens militaire bronnen en internationale persbureaus waaronder Reuters is Mokka nu in handen van de Houthi’s. De val van de stad markeert, aldus de berichtgeving, de grootste verschuiving van de frontlinies in ten minste vier jaar tijd. Of Jemenitische regeringstroepen zich inmiddels richting de zuidelijke havenstad Aden hebben teruggetrokken, is niet onafhankelijk bevestigd.
Waarom Mokka zo belangrijk is
Mokka is geen gewone stad. De havenplaats ligt aan de Rode Zee, direct ten noorden van de Straat van Bab al-Mandeb. Door die zeestraat, ook wel de ‘poort van tranen’ genoemd, vaart dagelijks een aanzienlijk deel van de wereldwijde handelsscheepvaart. Wie Bab al-Mandeb controleert, heeft een sleutel in handen voor de verbinding tussen de Rode Zee en de Golf van Aden, en daarmee naar de Indische Oceaan.
De Houthi’s dreigden in juli al met een nieuwe maritieme blokkade van de zeestraat. Met de inname van Mokka beschikken zij nu over een sterke uitvalsbasis om eventuele aanvallen op de scheepvaart te intensiveren. Bovendien controleren zij al de Hanish-eilanden in de buurt, wat hun militaire positie in de regio verder versterkt. De gevolgen voor de mondiale scheepvaart zijn daardoor moeilijk te onderschatten.
Zware gevechten en burgerslachtoffers
De opmars van de Houthi’s gaat gepaard met hevig geweld. Volgens beschikbare berichtgeving zijn bij recente gevechten tussen de rebellen en het Jemenitische staatsleger honderden mensen omgekomen. Daarnaast viel er bij een luchtaanval op een gevangenis in het noorden van Jemen een dodentol van zeker 23 mensen te betreuren.
Het door de Houthi’s gecontroleerde persbureau Saba meldde bovendien dat Saudi-Arabië ongeveer veertig luchtaanvallen zou hebben uitgevoerd als reactie op de Houthi-opmars. Deze cijfers zijn echter afkomstig van een partijdig persbureau en zijn niet onafhankelijk geverifieerd. Toch illustreren zij dat de strijd aan meerdere fronten tegelijk oplaait.
Iran op de achtergrond, regio in verhoogde staat van alertheid
De rol van Iran in dit conflict is al jaren een bron van zorg voor regionale en westerse mogendheden. Teheran ondersteunt de Houthi’s met wapens, financiering en militaire kennis. De successen van de rebellen passen in een bredere Iraanse strategie om invloed te verwerven langs strategische zeestraten in het Midden-Oosten, van de Straat van Hormuz tot nu dus ook Bab al-Mandeb.
De toegenomen Houthi-controle langs de Jemenitische westkust baart ook internationale waarnemers zorgen. Eerder al voerden de Houthi’s gedurende lange perioden aanvallen uit op commerciële schepen in de Rode Zee, waarbij meerdere landen marineschepen inzetten om de scheepvaart te beschermen. Door hun nieuwe positie in en rond Mokka kunnen de rebellen die aanvallen mogelijk verder opvoeren.
Wat de val van Mokka betekent voor het conflict
De inname van Mokka verandert de dynamiek van de Jemen-oorlog ingrijpend. Het Jemenitische staatsleger verliest daarmee een symbolisch en tactisch belangrijke stad aan de westkust. Of dit het begin is van een bredere ineenstorting van de regeringsposities in het gebied, of slechts een tijdelijke tegenslag, valt nu nog niet te zeggen. De exacte militaire controle over de stad en de duurzaamheid van de Houthi-aanwezigheid zijn vooralsnog onduidelijk.
Analisten benadrukken bovendien dat de Houthi’s, ondanks hun militaire winsten, er historisch gezien nooit volledig in zijn geslaagd grote steden permanent te consolideren na snelle opmarsjes. Toch is de symbolische waarde van Mokka groot. De stad was tot voor kort een van de laatste regeringsbollwerken aan de westkust, en haar val vergroot de druk op Aden als politiek en militair centrum van de erkende Jemenitische regering.
Spanning op zee neemt toe
De internationale gemeenschap volgt de ontwikkelingen met grote zorg. Een eventuele Houthi-blokkade van Bab al-Mandeb zou de wereldhandel direct raken. Via deze smalle zeestraat loopt een aanzienlijk deel van het olietransport en de containervaart tussen Europa en Azië. De toegenomen Houthi-aanwezigheid nabij de zeestraat maakt die dreiging reëler dan ooit.
Voorlopig is er geen aanwijzing dat westerse landen of de regionale coalitie een directe militaire reactie op de inname van Mokka voorbereiden. De internationale aandacht voor Jemen is al jaren versnipperd door andere conflicten elders in de wereld. Intussen gaat de opmars van de Houthi’s voort en staat de veiligheid van een van de meest vitale scheepvaartroutes ter wereld opnieuw onder druk.
Bronnen en credits
Bronnen: RTL Nieuws, Volkskrant
