Theaterproducent Joop van den Ende (84) weet dat zijn leven binnenkort voorbij kan zijn. Toch denkt hij er niet aan om zijn agenda leeg te maken. In een interview met het AD vertelt hij dat hij jaren vooruit plant, onder meer voor de terugkeer van The Phantom of the Opera en de musical Surabaya Dreams.
Plannen tot 2028 en 2030
Van den Ende is betrokken bij de terugkeer van The Phantom of the Opera in Nederland. De voorstelling staat gepland voor 2028. Binnenkort start de kaartverkoop voor die terugkeer van ‘zijn’ Phantom. Achter de schermen werkt hij al aan een volgende grote productie: de musical Surabaya Dreams, die rond 2030 moet verschijnen.
Wie zo ver vooruit kijkt op deze leeftijd, kan dat naïef noemen. Van den Ende doet dat zelf. Over het maken van plannen voor de komende jaren zegt hij: ‘Het is een beetje mijn kop in het zand steken. Ik weet heus wel dat het binnenkort afgelopen kan zijn.’ Hij maakt zich dus geen illusies, maar laat dat zijn werk niet bepalen.
‘Een generatie met goede genen’
Zijn vertrouwen put hij mede uit zijn familie. Van den Ende wijst erop dat een broer van hem 90 jaar is en dat zijn overleden zus 89 jaar werd. ‘Ik kom uit een generatie met goede genen’, zegt hij. Dat zijn eigen leven eindig is, ontkent hij daarmee niet. Het is eerder een reden om niet te vroeg te stoppen.
Dat hij zijn zenuwaandoening niet laat meewegen in zijn plannen, past bij de toon van het hele gesprek. Hij schuift de vraag hoe lang hij nog kan doorgaan opzij en richt zich op wat er de komende jaren op de planning staat. Zijn woorden over zijn eigen eindigheid blijven daarbij bewust nuchter en ongekunsteld.
De gezondheid van de producent is niet zonder zorgen. Hij heeft neuropathie in zijn benen, een zenuwaandoening waardoor hij met een rollator loopt. Toch zegt hij zich goed te voelen. ‘Van mijn knieën tot mijn kruin ben ik… nou ja, voel ik me 40’, zegt hij over zijn conditie.
Een workaholic die niet wil stoppen
Stoppen met werken lijkt voor Van den Ende voorlopig niet aan de orde. Hij noemt zichzelf een workaholic. Zijn drijfveer is eenvoudig: ‘Wat ik gewoon het allerleukste vind in het leven, is nieuwe dingen maken.’ Die uitspraak verklaart waarom hij op zijn leeftijd nog projecten oppakt die pas over vier jaar het podium halen.
Het gesprek met het AD gaat verder dan zijn eigen leeftijd. Van den Ende vertelt ook over het culturele klimaat in Nederland, de afkalving van lineaire televisie, zijn gezondheid en de voordelen van AI. Zijn precieze standpunten over die onderwerpen blijven hier buiten beschouwing; wat vaststaat is dat hij zijn kijk op een veranderend media- en cultuurlandschap uitgebreid heeft toegelicht.
Van decorbouwer tot tv-producent
Dat Van den Ende zich al op jonge leeftijd tot het theater voelde aangetrokken, blijkt uit zijn jeugd in de Amsterdamse Indische buurt. Als klein jongetje organiseerde hij daar poppenkastvoorstellingen. Zijn vrienden speelden straatvoetbal, hij werd lid van het Katholieke Amsterdams Jongerentoneel. Volgens het verhaal over zijn jeugd groeide hij op in ‘nette armoede’.
Van den Ende staat al decennia in het Nederlandse entertainment. Hij werd in 1942 in Amsterdam geboren. Op 15-jarige leeftijd begon hij als decorbouwer bij de Opera en het theater heeft hij nooit meer verlaten. Zijn eerste succesproducties waren Cyrano de Bergerac in 1975, met Ko van Dijk en Mary Dresselhuys, en de revues van André van Duin en Frans van Dusschoten.
Zijn televisiewerk ging verder dan soaps alleen. Met series als Dagboek van een Herdershond uit 1979 en De Fabriek uit 1981 leverde hij een belangrijke bijdrage aan het Nederlandse televisiedrama. Later ruilde hij die pastorale sfeer in voor de showbusiness. Zijn naam is daardoor verbonden aan zowel drama als massaal bekeken amusement.
Ook op televisie drukte hij zijn stempel. In 1990 ging de eerste door hem geproduceerde Nederlandse soap van start: Goede Tijden, Slechte Tijden. In 1993 ging hij met concurrent John de Mol in zee. Het bedrijf Endemol bereikte daarna een internationale doorbraak, onder meer met Big Brother. In 2008 was Van den Ende de laatste Zomergast van dat jaar.
Erkenning voor zijn televisiewerk
Voor zijn bijdragen aan de Nederlandse televisie ontving hij de Gouden Televizier Oeuvre-Ring. Hij was oprecht geraakt toen hij het nieuws hoorde en zei dankbaar en trots te zijn dat hij deze erkenning mocht ontvangen. De prijs past bij een loopbaan die theater en televisie verbindt, twee werelden waarin hij nog steeds actief is.
Wat er nu volgt
De komende jaren staan voor Van den Ende in het teken van twee grote projecten. Eerst volgt de kaartverkoop voor de terugkeer van The Phantom of the Opera, met de voorstellingen in 2028. Daarna moet Surabaya Dreams rond 2030 het publiek bereiken. Hij beseft dat zijn tijd beperkt kan zijn, maar volgens zijn eigen woorden is nieuwe dingen maken precies wat hij het liefst doet. Daarom blijft hij doorwerken.
Bronnen en credits
Bronnen: AD, Nieuws.nl, RTL Boulevard, driessen.nl, telegraaf.nl, vpro.nl
Foto: Theaterzaal met rode wanden en rijen stoelen — Cantinetheater (bron), CC BY-SA 4.0
Foto: Verlichte gevel van het DeLaMar Theater in de avond — Trijnstel (bron), CC BY-SA 4.0
