Miljarden naar windparken op Noordzee nadat markt compleet haperde: ‘Volop inzetten op hernieuwbare energie’

Het kabinet heeft een historische financiële ingreep gedaan om de windenergie op zee vlot te trekken. Bijna 8 miljard euro staat nu klaar voor de bouw van nieuwe windmolenparken op de Noordzee, een verdubbeling van het eerdere budget. Die sprong komt niet uit het niets: de markt liep vorig jaar volledig vast, en zonder ingrijpen dreigde Nederland ver achter te blijven op zijn eigen klimaatdoelen.

Hoe de markt tot stilstand kwam

De directe aanleiding voor dit besluit ligt in een pijnlijke mislukking. Vorig najaar bleek dat geen enkel bedrijf een bod had ingediend op een subsidievrije aanbesteding voor een windpark op de Noordzee. Dat was een signaal dat de markt zelf niet bereid was het risico te dragen. Hoge bouwkosten en een industrie die trager verduurzaamt dan verwacht, maakten dat potentiële ontwikkelaars bang waren hun investeringen niet terug te verdienen. Bovendien bleef de vraag naar groene stroom achter bij de prognoses.

Toenmalig minister Hermans (Klimaat en Groene Groei, VVD) reageerde daarop door eerder dit jaar al miljarden beschikbaar te stellen voor de bouw van windpark Gamma A, gepland voor de kust bij IJmuiden. Voor dat park was in totaal circa 4 miljard euro gereserveerd. Daarmee moest het park zo’n 1 miljoen huishoudens van stroom kunnen voorzien. Het nieuwe kabinet zet die lijn voort, maar gaat beduidend verder.

Verdubbeling van het budget als keerpunt

Het totale budget voor windenergie op zee stijgt nu naar 7,9 miljard euro, zo blijkt uit de Voorjaarsnota. Daarmee verdubbelt het kabinet feitelijk de financiële inzet voor offshore windenergie. In het regeerakkoord waren hierover al afspraken gemaakt, maar de uitvoering krijgt nu concreet vorm. Het kabinet moet de Kamer nog per brief informeren over de details van de nieuwe aanbesteding.

Daarnaast is het de bedoeling dat dit jaar de opdracht voor een tweede windmolenpark op zee in de markt wordt gezet. Die stap volgt op een motie van Progressief Nederland, voorheen GroenLinks-PvdA, die aandrong op snelheid. Het kabinet geeft hiermee gehoor aan die politieke druk en signaleert dat het de energietransitie wil versnellen, ook al zijn de marktomstandigheden nog altijd uitdagend.

Reactie uit de sector: ‘Echt een sterk signaal’

De windenergie-industrie reageert opgetogen. Nold Jaeger, directeur beleid bij branchevereniging NedZero, laat geen twijfel bestaan over zijn enthousiasme. “Wij zijn hier heel erg blij mee”, zegt hij. “Dit geeft echt aan dat het kabinet volop wil inzetten op hernieuwbare energie. Juist in deze tijd is dat goed, want dit gaat onze energierekening verlagen.”

Die uitspraak raakt aan een bredere discussie over energieprijzen. Nederland is, net als andere Europese landen, sterk afhankelijk van geïmporteerde fossiele brandstoffen. Meer windenergie op eigen bodem, of liever op eigen zee, vermindert die afhankelijkheid. Bovendien schept het banen in de installatiesector en in de haven- en maakindustrie die de turbines levert en onderhoudt.

Uitdagingen blijven ondanks de extra miljarden

Toch zijn er nog belangrijke onzekerheden. De exacte locatie en omvang van het nog aan te besteden tweede windpark zijn nog niet bekendgemaakt. Ook is onduidelijk welke bedrijven zich zullen inschrijven op de nieuwe aanbesteding, en hoe de procedure precies verloopt. De vraag is bovendien of de hoge bouwkosten inmiddels voldoende zijn gedaald, of dat de subsidies simpelweg het gat moeten dichten dat de markt zelf niet wil vullen.

Daar komt bij dat windenergie op land al jaren kampt met ernstige vertraging. Bezwaarschriften, lange vergunningstrajecten en lokaal verzet remmen de aanleg van nieuwe windparken flink. De offshore route biedt dan ook een strategisch alternatief: op zee is er minder lokale weerstand en zijn de mogelijkheden voor grootschalige productie aanzienlijk groter. Het kabinet lijkt bewust te kiezen voor die weg, ook al zijn de kosten hoog.

Noordzee als Europese energiecentrale

Het Nederlandse beleid past in een groter Europees plaatje. De ambitie bestaat om de Noordzee te transformeren tot de grootste energiecentrale van de wereld. Samen met buurlanden als Denemarken, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk werkt Nederland aan een gezamenlijk elektriciteitsnet op zee. Dat netwerk moet de stroom uit windparken efficiënt verdelen over de deelnemende landen. De extra Nederlandse investering draagt daarmee niet alleen bij aan nationale doelen, maar ook aan de bredere Europese energiestrategie.

Internationaal is de politieke context bovendien relevant. De Amerikaanse president Trump staat openlijk sceptisch tegenover windenergie en positioneert het als iets voor zwakkelingen. Europa kiest echter bewust een andere koers en investeert juist fors in hernieuwbare energie. Nederland bevestigt met dit besluit aan welke kant van dat debat het staat.

Volgende stap: de Kamer aan zet

Het kabinet informeert de Tweede Kamer binnenkort per brief over de nieuwe aanbesteding voor het tweede windpark. Daarna begint de formele procedure, waarbij marktpartijen de kans krijgen zich in te schrijven. Of de sector nu wél in beweging komt, nu er bijna 8 miljard euro op tafel ligt, zal de komende maanden moeten blijken. De druk om te leveren is in elk geval hoog, zowel politiek als maatschappelijk.

Bronnen: RTL Nieuws, Telegraaf.nl