NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte heeft donderdag in Münster de Internationale Vredesprijs van Westfalen in ontvangst genomen. De prijs gaat naar de NAVO en haar secretaris-generaal en is verbonden aan een bedrag van 100.000 euro. Het was voor het eerst dat de onderscheiding naar een militair bondgenootschap ging. Rond de uitreiking overlegden premier Rob Jetten, bondskanselier Friedrich Merz en Rutte over de verdediging van de Baltische staten.
Een prijs met een lange lijst winnaars
De Internationale Prijs van de Vrede van Westfalen wordt om de twee jaar uitgereikt. De Wirtschaftliche Gesellschaft für Westfalen und Lippe (WWL) maakte de toekenning bekend. Voorzitter Reinhard Zinkann spreekt namens die organisatie. In het verleden ging de prijs onder anderen naar de voormalige Duitse bondskanseliers Helmut Kohl en Helmut Schmidt, de bemanning van het internationale ruimtestation ISS, de Jordaanse koning Abdoellah II en de Franse president Emmanuel Macron.
De uitreiking vond plaats in het stadhuis van Münster. Het raadhuis heeft een bijzondere betekenis voor Nederland. Daar werd in 1648 het Spaans-Nederlandse vredesverdrag getekend, waarmee Nederland voor het eerst officieel als soeverein land werd erkend.
Wat de jury de NAVO toedicht
De prijs wordt toegekend door een jury van politici, bestuurders en industriëlen. Volgens de jury verdient de NAVO de prijs omdat zij stabiliteit en betrouwbaarheid brengt. De juryleden stellen dat de alliantie onder leiding van Rutte laat zien dat militaire kracht en het bewaren van de vrede geen tegenstelling zijn. Zinkann zei het zo: militaire kracht en vredeshandhaving zijn niet tegenstrijdig, maar versterken elkaar juist.
De jury zegt dat de NAVO rust brengt door overleg, samenwerking en afspraken en regels. Als voorbeeld noemt zij de steun aan Oekraïne: de alliantie schoot het land te hulp toen Rusland het illegaal binnenviel, maar bleef zelf buiten de oorlog. Ook prijst de jury de langdurige vredesmissies van de NAVO, onder meer in Kosovo.
Lof voor de secretaris-generaal
Over Rutte zelf is de jury uitgesproken positief. Volgens de juryleden heeft hij sinds zijn aantreden in 2024 bijgedragen aan een eensgezind en vredelievend optreden van het bondgenootschap. Zij noemen hem een ‘leidende persoonlijkheid die ten tijde van geopolitieke spanningen pragmatisme, cohesie en maatvoering belichaamt’.
De eer is niet geheel voor de NAVO en Rutte. Zij delen de prijs met een organisatie die jongeren onder meer met vakantiekampen ‘Europeser’ wil laten denken.
Overleg op het hoofdkwartier van het legerkorps
Jetten sprak voorafgaand aan de uitreiking op het hoofdkkwartier van het Duits-Nederlandse legerkorps in Münster. Hij bracht een bliksembezoek voor overleg met Merz en Rutte. Het korps, bekend als First German-Netherlands Corps of 1GNC, is 31 jaar geleden opgericht. Sinds juli is het verantwoordelijk voor het aansturen van de verdediging van Estland en Letland. Vanuit Münster kan in geval van nood een troepenmacht van 50.000 militairen worden aangestuurd.
Donderdag is volgens Jetten gesproken over de verdere uitwerking van die opdracht, die samen met de Esten en Letten wordt ingevuld. Over het vestigen van een fysieke basis met personeel van het 1GNC, waarvan eerder sprake was, is geen besluit genomen.
Personeelstekort bij de Duitse basis in Litouwen
Dat een basis niet vanzelf rondkomt, blijkt uit de situatie in Litouwen. Duitsland heeft op dit moment moeite om voldoende militairen te vinden om daar een basis op sterkte te krijgen. Omdat het niet lukte genoeg vrijwilligers te vinden, wordt nu ook militair personeel verplicht naar die basis gestuurd.
Nederland en Duitsland willen dieper samenwerken
Behalve de militaire samenwerking binnen het 1GNC zijn Nederland en Duitsland volgens Jetten van plan de samenwerking op drie terreinen te versterken. Het gaat om het uitwisselen van inlichtingen, het gezamenlijk inkopen van materieel en het opbouwen van industriële capaciteit voor defensiegoederen in beide landen.
Jetten over de boodschap van de prijs
Volgens Jetten brengt de prijs ‘een duidelijke boodschap voor het voetlicht: dat Europese militaire afschrikking binnen NAVO-verband essentieel is voor het bewaren van de vrede in Europa’. Daarmee koppelde de premier de prijs aan de discussie over Europese veiligheid, op de plek waar het 1GNC de verdediging van de Baltische staten aanstuurt.
Ruttes waarschuwing voor Russische acties
Tijdens een persconferentie na de bijeenkomst met Jetten en Merz riep Rutte op tot waakzaamheid. ‘We zien dat Rusland ons in heel Europa aan het testen is: schendingen van het luchtruim, brandstichting, sabotage en natuurlijk de Russische hybride aanval op het vliegveld van Leipzig in augustus’, zei hij.
Tegelijk schetste hij een genuanceerd beeld. ‘Hoewel we niet meteen een militaire aanval op de NAVO verwachten, moeten we voorbereid zijn dat de Russische campagne van vijandelijke acties tegen bondgenoten doorgaat’, aldus Rutte.
Protest buiten het raadhuis
De keuze voor een militair bondgenootschap als prijswinnaar viel niet bij iedereen goed. Activisten uit de hoeken van de gebroken geweertjes en linkse groeperingen demonstreerden buiten het raadhuis, juist op de plek waar in 1648 vrede werd gesloten. Hun kritiek richtte zich op het feit dat een vredesprijs voor het eerst naar een militair bondgenootschap ging.
Zo stond de uitreiking in Münster in het teken van twee zaken tegelijk: erkenning voor de NAVO als bewaker van de vrede volgens de jury, en discussie over de vraag hoe vrede en militaire kracht zich tot elkaar verhouden.
Bronnen en credits
Bronnen: Telegraaf.nl, headliner.nl, bnr.nl, leidschdagblad.nl, nieuwsblad.be
