Terwijl de diplomatieke wereld opgelucht ademhaalde na het Amerikaanse akkoord met Iran, stuurde Benjamin Netanyahu een onmiskenbaar signaal: Libanon valt buiten het staakt-het-vuren, en Israël houdt zich het recht voor om op elk moment terug te keren naar de strijd. Die boodschap klinkt hard, zeker na wat zich dinsdag in Libanon afspeelde. Bij de grootste Israëlische aanval op het land sinds het begin van de oorlog vielen zeker 254 doden en raakten 839 mensen gewond, aldus de Libanese overheid. De komende dagen worden cruciaal voor de stabiliteit in het hele Midden-Oosten.
Twee weken rust voor Iran, niet voor Libanon
Donald Trump kondigde een opschorting van aanvallen op Iran aan voor een periode van twee weken. Het akkoord geldt wederzijds: de Verenigde Staten en Israël zouden stoppen met luchtaanvallen op Iraans grondgebied, terwijl Iran op zijn beurt de Straat van Hormuz opent voor alle scheepvaart en eveneens de aanvallen opschort. Dat klinkt als een eerste stap naar de-escalatie, maar de realiteit op de grond vertelt een ander verhaal. Netanyahu maakte snel duidelijk dat dit bestand een beperkte reikwijdte heeft.
De Israëlische premier steunt het besluit van Trump voluit, zo liet hij weten via Israëlische media. Echter voegde hij er onmiddellijk aan toe dat het staakt-het-vuren uitdrukkelijk niet van toepassing is op Libanon. Bovendien benadrukte Netanyahu dat Israël op elk gewenst moment kan terugkeren naar directe militaire confrontatie met Iran, mocht dat noodzakelijk blijken. Die uitspraken wekken de indruk dat Tel Aviv zich strategisch ruimte behoudt, ongeacht het diplomatieke klimaat.
Bloedige dag in Libanon
De feiten op de grond onderstrepen die positie met pijnlijke concreetheid. Dinsdag voerde Israël zijn zwaarste aanval op Libanon uit sinds het uitbreken van de oorlog. De Libanese overheid bevestigde dat bij die aanvallen zeker 254 mensen om het leven kwamen. Daarnaast raakten 839 mensen gewond. De schaal van dit geweld overtreft alles wat eerder in dit conflict werd geregistreerd. Internationale hulporganisaties spreken van een humanitaire noodsituatie die snel verergert.
Terwijl de slachtoffers werden geteld, reageerde Iran op zijn eigen manier. Volgens het Iraanse staatspersbureau begon Teheran opnieuw met het tegenhouden van olietankers in de Straat van Hormuz, nadat de grootschalige aanvallen op Libanon bekend werden. Dat is een directe economische drukmiddel dat wereldwijd voelbaar is: de Straat van Hormuz is een van de drukste en meest strategische scheepvaartroutes ter wereld. Daarmee maakte Iran duidelijk dat het de situatie in Libanon niet als een geïsoleerd conflict beschouwt.
VS stuurt zware delegatie naar Pakistan
Zaterdag beginnen in Pakistan de formele onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran. Trump stuurt daarvoor een topdelegatie, wat de ernst van de gesprekken onderstreept. Diplomatieke bronnen spreken van een van de zwaarste delegaties die Washington in jaren naar een onderhandelingstafel heeft gestuurd. Vervolgens zullen de uitkomsten van dat overleg bepalend zijn voor de vraag of het tijdelijke bestand kan uitgroeien tot een duurzamere oplossing. De inzet is enorm: niet alleen voor de regio, maar ook voor de mondiale energiemarkt.
Echter is het de vraag of een diplomatiek akkoord met Iran ook consequenties zal hebben voor de situatie in Libanon. Netanyahu sluit dat vooralsnog uit. Bovendien zou Israël in theorie los van de VS kunnen opereren, zolang het bestand enkel de Iranese fronten betreft. Dat maakt de positie van Libanon bijzonder kwetsbaar in de huidige situatie.
Netanyahu overtuigde Trump, maar Vance was sceptisch
Achter de schermen speelde zich een opmerkelijk intern debat af in Washington. Netanyahu zou Trump persoonlijk hebben overtuigd dat Iran snel zou capituleren als de militaire druk hoog genoeg werd opgevoerd. Alleen vicepresident JD Vance raadde de oorlog tegen Iran af, zo meldde de Volkskrant. Die tegenstem bleef uiteindelijk zonder gevolg, maar ze illustreert de interne verdeeldheid binnen de Amerikaanse regering over de strategie in het Midden-Oosten. Nu het bestand er ligt, staat Netanyahu onder druk om resultaten te laten zien.
Daarbij speelt ook de binnenlandse politiek in Israël een rol. De reputatie van Netanyahu heeft door de oorlog aanzienlijke schade opgelopen, aldus Israëlische media. Critici vragen zich af of de premier de situatie correct heeft ingeschat en of de beloften over een snelle overwinning op Iran realistisch waren. Daarom is het voor Netanyahu politiek cruciaal om te laten zien dat Israël het initiatief behoudt, ook wanneer de VS kiest voor diplomatie.
Rutte bij Trump: NAVO-druk neemt toe
Terwijl het Midden-Oosten in brand staat, reisde NAVO-topman Mark Rutte naar het Witte Huis voor een ontmoeting met Trump. Die timing is niet toevallig: Trump dreigde de afgelopen weken met een vertrek uit de NAVO, omdat Europese landen naar zijn mening onvoldoende bijdragen aan de strijd tegen Iran. De vraag is hoe ver Rutte bereid is te gaan om het bondgenootschap intact te houden. Bovendien staat Europa voor een dilemma: volledige steun verlenen aan de militaire strategie van Washington, of vasthouden aan een eigen diplomatieke koers.
Onzekere weg naar vrede
De komende dagen zijn van beslissend belang. De onderhandelingen in Pakistan kunnen het tijdelijke bestand omzetten in iets structurelers, maar dat vereist concessies van alle partijen. Netanyahu heeft laten weten dat Israël klaarstaat om op elk moment terug te keren naar militaire actie. Ondertussen gaan de aanvallen op Libanon onverminderd door, met een catastrofale humanitaire tol. Zolang Libanon buiten elk diplomatiek kader valt, blijft de situatie in het land onhoudbaar en dreigt de regionale instabiliteit verder te escaleren.
