Progressief Nederland (PRO) staat opnieuw fier bovenaan in een nieuwe peiling, ditmaal van EenVandaag en onderzoeksbureau Verian. De partij onder leiding van Jesse Klaver noteert maar liefst 28 zetels, een resultaat dat de politieke verhoudingen in Den Haag flink door elkaar schudt. Tegelijkertijd krabbelt de PVV op na een periode van tegenslag en klimt naar 20 zetels. Voor de huidige regeringscoalitie pakt het beeld veel minder rooskleurig uit: die blijft steken op een schamele score.
PRO stevig aan de kop
De cijfers laten zien dat PRO zich definitief heeft losgemaakt van de rest van het politieke veld. Waar de partij bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025, toen nog opererend onder de naam GroenLinks-PvdA, op twintig zetels uitkwam, is dat aantal nu gegroeid tot 28. Dat betekent een winst van acht zetels ten opzichte van de verkiezingsuitslag van vorig jaar. Een aanzienlijk deel van deze aanwas is afkomstig van kiezers die eerder hun stem aan D66 gaven. Deze verschuiving is niet nieuw; ook in voorgaande peilingen van EenVandaag werd al zichtbaar dat voormalige D66-stemmers massaal overstappen naar het kamp van Klaver.
PVV klimt weer omhoog
Ook op de rechterflank van het politieke spectrum is duidelijke beweging waarneembaar. De PVV stond in augustus nog op een teleurstellend niveau van zestien zetels, maar weet zich nu te herstellen naar twintig. Deze opleving valt samen met de periode ná Prinsjesdag en de Algemene Politieke Beschouwingen, momenten die traditioneel veel media-aandacht genereren voor de landelijke politiek. Opmerkelijk is dat een substantieel deel van deze nieuwe aanhang afkomstig blijkt te zijn van kiezers die voorheen van plan waren om op Forum voor Democratie te stemmen. Kennelijk zoeken deze rechtse kiezers alsnog hun toevlucht bij de partij van Geert Wilders.
Coalitiepartijen blijven achter
Voor de partijen die momenteel de regering vormen, ziet het plaatje er aanzienlijk somberder uit. D66, VVD en CDA zouden gezamenlijk op slechts 49 zetels uitkomen, een aantal dat ver verwijderd is van een comfortabele meerderheid. Deze uitkomst onderstreept de kwetsbare positie waarin het huidige minderheidskabinet zich bevindt. Het gebrek aan stevige steun in de peilingen maakt het regeren met wisselende meerderheden nog uitdagender dan het al was. Politieke waarnemers wijzen erop dat deze trend al langere tijd zichtbaar is en niet zomaar zal verdwijnen.
Verdeeldheid binnen PRO-achterban
Ondanks de indrukwekkende zetelwinst van PRO is er intern bepaald geen sprake van eensgezindheid. Binnen de achterban van de partij woedt namelijk een stevig debat over hoe Jesse Klaver precies zou moeten omgaan met het huidige minderheidskabinet. Ongeveer de helft van de PRO-kiezers is van mening dat de partij per afzonderlijke begroting zaken zou moeten doen met het kabinet, dus op ad-hocbasis onderhandelen over specifieke dossiers. Deze opvatting staat echter haaks op de koers die Klaver zelf voor ogen lijkt te hebben, waarbij hij juist streeft naar meer structurele politieke afspraken op de langere termijn.
FVD verliest terrein, JA21 houdt stand
Terwijl de PVV profiteert van een opleving, gaat het Forum voor Democratie de andere kant op. De partij zakt met drie zetels naar een totaal van tien zetels, wat duidt op een gestage uitstroom van kiezers richting andere rechtse partijen. JA21, de partij onder leiding van Joost Eerdmans, weet zijn positie daarentegen wel vast te houden. Deze partij blijft stabiel op vijftien zetels, wat aangeeft dat haar kiezersbasis relatief honkvast blijft ondanks de schommelingen elders in het politieke landschap.
Wat zegt dit over de politieke verhoudingen?
Deze peiling is de eerste die is uitgevoerd na de belangrijke politieke gebeurtenissen rond Prinsjesdag en de Algemene Politieke Beschouwingen, en biedt daarmee een actueel beeld van de stemming onder de Nederlandse bevolking. De forse groei van PRO valt niet los te zien van de zichtbare onvrede over het functioneren van de huidige coalitie. Kiezers lijken op zoek naar alternatieven, en zowel Klaver als Wilders weten daar momenteel van te profiteren. Deze dynamiek roept vragen op over de houdbaarheid van de bestaande machtsverhoudingen binnen het parlement.
De toekomst van het kabinet
Met een coalitie die in de peilingen nauwelijks de helft van het aantal benodigde zetels haalt, wordt de druk op het minderheidskabinet alleen maar groter. De interne verdeeldheid binnen PRO over de te volgen strategie ten aanzien van samenwerking met het kabinet maakt de situatie extra complex. Moet Klaver kiezen voor pragmatische, dossiergerichte onderhandelingen, of houdt hij vast aan zijn wens tot bredere, structurele afspraken? Deze vraag zal de komende maanden ongetwijfeld een prominente rol spelen in het Haagse politieke debat, zeker nu de verschuivingen tussen partijen als D66, FVD en PVV laten zien hoe volatiel de Nederlandse kiezer momenteel is.
Bronnen en credits
Bron: EenVandaag
