Woensdag 9 september staat het treinverkeer in heel Nederland volledig stil. Door een landelijke 24-uursstaking in het openbaar vervoer rijdt er de hele dag geen enkele NS-trein. Miljoenen reizigers moeten op zoek naar alternatieven. Alleen luchthaven Schiphol blijft beperkt bereikbaar, zo heeft NS woensdag bekendgemaakt.
Vakbonden eisen halt aan bezuinigingen
De vakbonden riepen de staking uit als protestactie tegen de plannen van het kabinet. Het gaat specifiek om voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid. De bonden zijn al langere tijd in conflict met de regering over de richting van het sociaal beleid. Eerder lekten begrotingsplannen uit waaruit bleek dat het minderheidskabinet de bezuinigingen deels wilde verzachten. Voor de vakbonden was die toezegging echter onvoldoende. Ze besloten de geplande acties gewoon door te zetten. De staking van woensdag is daarmee een directe boodschap aan zowel het kabinet als de werkgevers.
De vakbonden staan niet alleen. Naast het openbaar vervoer kondigen ook werknemers in andere sectoren acties aan. Zo zijn er stakingen bij ziekenhuizen, worden er in zeehavens het werk neergelegd en is er een landelijke actiedag van overheidsmedewerkers. De protesten raken daarmee een breed deel van de publieke sector. Nederland staat woensdag voor een van de grootste stakingsdagen in jaren.
NS-baas reageert gefrustreerd
NS-topman Wouter Koolmees steekt zijn frustratie niet onder stoelen of banken. Hij omschrijft de situatie in duidelijke bewoordingen. “Het is knap waardeloos”, zegt Koolmees. “Ik snap best dat er af en toe een statement wordt gemaakt door vakbonden.” Maar de NS-baas roept alle partijen op om opnieuw aan tafel te gaan. Hij richt zijn oproep aan de vakbonden, het kabinet én de werkgevers. Koolmees wil dat ze samen tot een akkoord komen, zodat verdere acties kunnen worden voorkomen.
NS benadrukt dat de impact van de staking enorm is. Het volledige treinverkeer valt stil op een doordeweekse dag. Dat treft woon-werkverkeer, scholieren, toeristen en zakelijke reizigers. De spoorwegmaatschappij heeft reizigers opgeroepen om alternatieven te zoeken. Ze adviseert iedereen om van tevoren goed na te denken over hun reis op woensdag.
Schiphol blijft beperkt bereikbaar via Airportsprinter
Eén uitzondering geldt er op de algehele treinstaking: Schiphol blijft beperkt bereikbaar. De Airportsprinter tussen Amsterdam Centraal, Schiphol en Hoofddorp rijdt op woensdag gewoon door. De trein rijdt vier keer per uur. Dit is geen verrassing. Bij eerdere spoorstakingen gold dezelfde uitzondering. In 2024 dwong Schiphol dit al via de kortgedingrechter af. De rechter oordeelde toen dat een volledig afgesneden luchthaven leidt tot een verkeersinfarct en onveilige situaties. Dat argument geldt ook nu.
Buiten de Airportsprinter is er echter geen treinverkeer. Reizigers die op woensdag per trein willen reizen, kunnen dat simpelweg niet. NS verwacht dat op donderdag 10 september de reguliere dienstregeling weer kan worden gereden. Toch adviseert de vervoerder reizigers ook dan de reisinformatie goed in de gaten te houden. Verstoringen de dag na een grote staking zijn niet uitgesloten.
Stadsvervoer in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag plat
Ook het stads- en streekvervoer legt woensdag het werk neer. De impact is het grootst in de drie grote steden. In Amsterdam rijden geen trams, bussen of metro’s van GVB. Ook de ponten over het IJ varen niet. De IJ-tunnel wordt bovendien niet opengesteld voor fietsers of voetgangers. In Rotterdam stopt vervoerder RET volledig met rijden. In Den Haag legt HTM al het verkeer stil. Trams, bussen en metro’s blijven in de remise.
Voor het streekvervoer buiten de steden geldt hetzelfde verhaal. Buslijnen die dorpen en kleinere gemeenten verbinden, rijden woensdag evenmin. Mensen in gebieden zonder alternatief openbaar vervoer zijn aangewezen op de auto, de fiets of carpooling. Werkgevers en scholen bereiden zich voor op hoge afwezigheid. De verwachting is dat het wegennet op woensdag aanzienlijk drukker wordt dan normaal.
Breed maatschappelijk protest neemt toe
De staking van woensdag past in een groter patroon van maatschappelijk verzet. Al weken klinkt kritiek op de bezuinigingsplannen van het huidige minderheidskabinet. Vakbonden, maatschappelijke organisaties en delen van de oppositie spreken van onrechtvaardige ingrepen. De focus ligt daarbij op de sociale zekerheid: uitkeringen, pensioenen en voorzieningen voor kwetsbare groepen. Het kabinet houdt vast aan zijn plannen, al zijn er tekenen dat de druk zijn sporen nalaat. De eerder uitgelekte verzachting van de bezuinigingen wijst erop dat er intern wordt geschoven met de cijfers.
Toch is dat voor de vakbonden niet genoeg. Ze eisen duidelijkheid en concrete garanties. Zolang die uitblijven, gaan de acties door. De staking van woensdag is dan ook waarschijnlijk niet de laatste. Als het kabinet en de sociale partners er niet in slagen om tot een akkoord te komen, dreigen verdere stakingsdagen in de komende weken. Wouter Koolmees verwoordt de zorgen van veel mensen in de transportsector. Hij wil onderhandelen, geen verdere escalatie.
Wat moeten reizigers nu doen
NS adviseert reizigers om woensdag het reizen zoveel mogelijk te vermijden. Wie toch moet reizen, wordt aangespoord om alternatieven te regelen. Denk aan carpoolen, de fiets of thuiswerken. Schiphol-reizigers kunnen gebruik maken van de Airportsprinter, maar moeten rekening houden met drukte. Ook op de wegen wordt extra verkeershinder verwacht. De ANWB roept automobilisten op vroeg te vertrekken of de reis te spreiden.
Op donderdag 10 september verwacht NS de normale dienstregeling te hervatten. Reizigers doen er verstandig aan de reisplanner en de NS-app te raadplegen voor de meest actuele informatie. Tot die tijd geldt: woensdag reizen per trein is er simpelweg niet bij.
Bronnen en credits
Bronnen: AD, Ditjes & Datjes, Hart van Nederland, Nieuws.nl, Telegraaf.nl
