Na het overlijden van Paulien Cornelisse kijken veel mensen oude televisiebeelden van de schrijfster en cabaretier terug in De Schatkamer, het onlinearchief van Beeld & Geluid. Volgens een woordvoerder van Beeld & Geluid is Cornelisse op dit moment de meest gezochte persoon in het archief. Alleen de zoektermen Swiebertje en Jiskefet werden vaker ingetikt in de zoekbalk. Sinds woensdag is in totaal voor 45 uur aan uitzendingen met haar bekeken.
45 uur aan uitzendingen sinds woensdag
Dat aantal staat in schril contrast met de situatie van vlak voor haar overlijden. Toen werd er volgens Beeld & Geluid bijna niets van Cornelisse bekeken. De belangstelling kwam dus vrijwel uit het niets op gang, zodra bekend werd dat zij was overleden.
Cornelisse is daarmee de enige persoon die in de zoekstatistieken van De Schatkamer in de buurt komt van twee bekende titels uit de Nederlandse televisiegeschiedenis. Een zoekterm als Swiebertje of Jiskefet verwijst naar een programma, terwijl Cornelisse als persoon werd opgezocht.
College over taal het vaakst teruggekeken
De meeste kijkers kozen een fragment uit DWDD Summerschool: Aap, Noot, Fout uit 2016. Cornelisse gaf in dat programma een college over de Nederlandse taal. Het onderwerp past bij het werk waarmee zij bekend werd: een bijzondere kijk op taal in al haar vormen, die ook in haar theatervoorstellingen steeds terugkwam.
Dat juist dit fragment het vaakst wordt bekeken, laat zien welk deel van haar werk mensen nu opzoeken. Het gaat daarbij niet om een van haar optredens op het toneel, maar om een college waarin zij haar liefde voor taal deelde met een breed televisiepubliek.
Overleden op 50-jarige leeftijd
Het nieuws kwam vlak voor het einde van de werkdag naar buiten. Cornelisse overleed op de laatste dag van september, een woensdag. Daarmee staat de stijging in de kijkcijfers van het archief volledig in het teken van de dagen na haar overlijden, want vlak daarvoor werden haar fragmenten nauwelijks bekeken.
Cornelisse overleed op woensdag 30 september op 50-jarige leeftijd. Aan het einde van de middag werd haar overlijden bekend. Ze was al enige tijd ziek. Haar management en haar uitgeverij maakten het nieuws bekend.
Volgens De Schatkamer stierf zij aan de gevolgen van kanker, in het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis in Amsterdam. De Schatkamer plaatste daarna een in memoriam met een overzicht van programma’s waarin zij te zien of te horen was.
Ziekte in augustus 2024 bekendgemaakt
In augustus 2024 maakte Cornelisse zelf bekend dat zij aan kanker leed. Om zich op haar behandeling en herstel te kunnen richten, annuleerde zij haar theatervoorstelling Komma. Over haar situatie schreef ze in die periode: “Het is allemaal zwaar, maar mijn gezin en ik krijgen veel hulp van onze lieve vrienden en familie.”
De Schatkamer bracht na haar overlijden een in memoriam uit onder de titel over de schrijfster en cabaretière. Het stuk werd op 30 september om 18:14 aangepast. Het opent met de typering van Cornelisse als cabaretière en taalwonder en verwijst door naar een overzichtspagina met programma’s waarin zij te zien of te horen is.
Ondanks haar ziekte bleef ze zichtbaar op televisie. Ten tijde van het in memoriam was Cornelisse nog te zien in een nieuw seizoen van de KRO-NCRV-kennisquiz De slimste mens. Daarin vormde zij de eenkoppige jury naast presentator Herman van der Zandt. Het was de derde reeks waarin de twee als duo te zien waren.
Van Leids Cabaret Festival tot Neerlands Hoop
Haar theatercarrière begon aan het begin van deze eeuw. In 2007 bereikte ze de tweede plaats op het Leids Cabaret Festival. Enkele jaren later kreeg ze de cabaretprijs de Neerlands Hoop voor haar voorstelling Dagbraken.
In haar voorstellingen kwamen vaak taalelementen terug. Ze keek op een bijzondere manier naar taal in al haar vormen. Die eigenzinnige blik werd haar handelsmerk, op het toneel en daarbuiten.
Columnist en bestsellerauteur
Cornelisse schreef ook. Als columnist waren haar teksten onder meer te lezen in NRC en de Volkskrant. Misschien wel haar bekendste werk is de bestseller Taal is zeg maar echt mijn ding, verschenen in 2009. In 2018 kwam een verfilming van het boek uit.
NS Publieksprijs en Boekenweekessay in 2025
De Neerlands Hoop, de prijs voor Dagbraken, kwam enkele jaren na haar tweede plaats in Leiden. Haar boek Taal is zeg maar echt mijn ding groeide uit tot een bestseller en werd negen jaar na verschijnen verfilmd. Zo bouwde Cornelisse in ruim tien jaar een brede positie op in theater, literatuur en film.
In 2025 won Cornelisse voor het eerst de NS Publieksprijs, met haar boek De verwarde cavia – Terug op kantoor. Dat noemde ze “ongelooflijk”. “Ik word er emotioneel van”, zei ze destijds. In hetzelfde jaar schreef ze het Boekenweekessay, over veelgebruikte Nederlandse woorden.
Op televisie was zij altijd een vrolijke en kleurrijke verschijning. Dat was de afgelopen jaren nog te zien in De slimste mens, maar ook veelvuldig daarvoor. Wie de fragmenten wil terugzien, vindt ze in het archief van Beeld & Geluid, waar het aantal bekeken uren sinds woensdag blijft oplopen.
