Een diplomatiek gevecht tussen Nederland en Sierra Leone laait hoog op, met de Bredase drugsbaas Bolle Jos als inzet. Minister van Justitie David van Weel gaf een interview aan een tv-station in Sierra Leone en voerde de druk op om de vermoedelijk daar verblijvende drugscrimineel uit te leveren. De reactie vanuit Freetown liet niet lang op zich wachten. Premier David Moinina Sengeh noemde de opstelling van de Nederlandse minister ronduit schandalig en beschuldigde hem van neo-kolonialisme. Achter die woordenstrijd gaat een complexer verhaal schuil over drugsroutes, diplomatieke machtsmiddelen en de vraag waar Jos Leijdekkers werkelijk zit.
Meer dan een jaar wachten zonder resultaat
Nederland wacht al geruime tijd op medewerking van Sierra Leone. Meer dan een jaar geleden diende de Nederlandse regering een formeel uitleveringsverzoek in, maar dat leverde niets op. Van Weel zegt sindsdien meerdere keren contact te hebben gehad met de autoriteiten in het West-Afrikaanse land. Toch heeft dat contact tot nu toe geen enkel concreet resultaat opgeleverd. Omdat de diplomatieke weg vastloopt, kiest hij nu openlijk voor een offensievere strategie.
“We hebben de regering benaderd, we hebben een formeel uitleveringsverzoek gedaan, meer dan een jaar geleden, en sindsdien meerdere contacten gehad”, zei Van Weel in het interview. “Maar tot nu toe heeft dat helaas niet geleid tot zijn uitlevering. Voor ons is het tijd om ervoor te zorgen dat we dit proces versnellen.” Die versnelling zoekt hij bovendien buiten de gebruikelijke diplomatieke kanalen om, namelijk rechtstreeks via de Europese Unie.
Van Weel vraagt EU om hulpkraan dicht te draaien
Van Weel deed bij de Europese Unie het verzoek om de honderden miljoenen aan ontwikkelingshulp aan Sierra Leone stop te zetten. Daarmee probeert hij het land economisch onder druk te zetten, in de hoop dat het de bereidheid tot uitlevering vergroot. Of de Europese Unie dit verzoek daadwerkelijk overneemt, is op dit moment niet bekend. Het verzoek zelf is echter al genoeg om de gemoederen in de West-Afrikaanse hoofdstad flink te verhitten.
Premier David Moinina Sengeh, de hoogste coördinator binnen de uitvoerende macht en de belangrijkste adviseur van president Julius Maada Bio, reageerde direct na het uitgezonden interview. “Het is neo-kolonialisme”, zei hij onomwonden. “Wij zijn een onafhankelijk land. Als de Nederlandse minister echt wil laten zien dat hij aan het werk is, moet hij niet de hele tijd op tv zitten en dreigen dat ze de hulp van de EU stopzetten. Wij leven niet van hulp van de EU.” De toon zet meteen de verhoudingen scherp neer.
Sierra Leone zegt: toon bewijs
Naast het politieke verwijt gooit Sengeh ook een inhoudelijke bal terug. Volgens de premier weten de inlichtingendiensten van Sierra Leone simpelweg niet waar Bolle Jos verblijft. Hij vraagt Nederland daarom met concrete bewijzen te komen, bijvoorbeeld foto’s of andere documentatie. Zolang dat bewijs er niet is, wil Sengeh de beschuldigingen aan zijn land niet accepteren. “Eerlijk, we weten het niet”, zei hij. “Als ze het weten, laat dan foto’s zien.”
Eerder dook Bolle Jos op in beelden van een kerkdienst in het geboortedorp van president Julius Maada Bio. Bovendien gaan er geruchten dat hij een relatie zou hebben met de dochter van de president. Sengeh zegt echter niets van die geruchten te weten. “Ik weet het niet. En hij weet het ook niet”, doelde hij op Van Weel. “Als hij het niet weet, kan hij geen beschuldigingen over ons land uiten.” Het blijft daarmee onduidelijk of de Nederlandse overtuiging over de verblijfplaats van Leijdekkers op hard bewijs berust.
Verse cocaïnevangst in verband met Bolle Jos
De timing van het diplomatieke conflict valt samen met een opmerkelijke onderschepping. Vorige week hield de Franse douane een vrachtschip aan dat vanuit West-Afrika op weg was naar Antwerpen. Aan boord troffen de autoriteiten duizenden kilo’s cocaïne aan. Het schip was afkomstig uit Ghana en de partij drugs wordt in verband gebracht met de organisatie van Bolle Jos. Daarmee klinkt de dreiging die van zijn netwerk uitgaat, opnieuw heel concreet door in de discussie met Sierra Leone.
Van Weel legde in zijn interview ook de bredere context uit. Volgens hem fungeren West-Afrikaanse landen steeds vaker als doorvoerhavens voor cocaïne uit Zuid-Amerika, bestemd voor de Europese markt. “De cocaïne komt uit Latijns-Amerika, reist vervolgens over de Atlantische Oceaan naar West-Afrika en wordt dan ofwel opgeslagen of opnieuw verscheept”, zei hij. Jos Leijdekkers zou daarin een centrale rol spelen. “Bolle Jos gebruikt West-Afrika als een van zijn hubs en transitpunten, die kans is heel groot”, aldus de minister.
Druk via coalitie van West-Afrikaanse landen
De stap richting de media in Sierra Leone staat niet op zichzelf. Deze zomer voerde Van Weel al gesprekken met zijn ambtgenoot uit het land over de uitlevering van Bolle Jos. Daarnaast probeerde hij een coalitie van West-Afrikaanse landen, waaronder Liberia en Ghana, te vormen om Sierra Leone gezamenlijk onder druk te zetten. Die aanpak lijkt vooralsnog weinig effect te sorteren, want het land houdt zijn positie vast. Het openbare interview met een Sierraleonees tv-station is daarmee een volgende escalatiestap in een langlopende opsporingsoperatie.
Wat nu voor de opsporing?
De diplomatieke spanningen plaatsen de opsporing van Bolle Jos in een nieuw daglicht. Nederland staat voor een lastig dilemma. Enerzijds wil Van Weel het proces versnellen en laat hij via de media zien dat hij handelt. Anderzijds riskeert de openlijke druk via tv-interviews en EU-lobbyen dat Sierra Leone zich verder verhardt en samenwerking juist bemoeilijkt. De beschuldiging van neo-kolonialisme is bovendien politiek gevoelig in een bredere internationale context, waarin Afrikaanse landen steeds luider van zich laten horen tegenover westerse overheden.
Ondertussen ontkent Bolle Jos via zijn advocaten betrokkenheid bij recente incidenten in Nederland. Hoe de zaak zich verder ontwikkelt, hangt mede af van de vraag of de Europese Unie het verzoek van Van Weel om de ontwikkelingshulp stop te zetten serieus neemt. Zolang dat onduidelijk is, lijkt de patstelling tussen Den Haag en Freetown te blijven voortduren. Van Weel benadrukte echter dat hij er zeker van is dat Leijdekkers uiteindelijk wordt opgepakt. “Het is een kwestie van tijd”, zei hij, maar hoe lang die tijd nog duurt, is nu meer onzeker dan ooit.
Bronnen en credits
Bronnen: AD, NOS, Omroepbrabant.nl
