Twintigjarige verslaat Meta en Google bij rechter: ‘Algoritmes veroorzaakten depressie en suïcidale gedachten’

Een Amerikaanse jury in Los Angeles heeft op 25 maart 2026 een historisch vonnis geveld: Meta en Google zijn aansprakelijk voor de socialemediaverslaving die een 20-jarige vrouw heeft ontwikkeld door het gebruik van Instagram en YouTube. De platforms deden te weinig om gebruikers te waarschuwen voor de verslavende werking van hun ontwerp. De jury kende de vrouw een schadevergoeding toe van 3 miljoen dollar — omgerekend ruim 2,6 miljoen euro. Het is de eerste keer in de Verenigde Staten dat grote techbedrijven op deze manier aansprakelijk worden gehouden voor schade door socialemediaverslaving.

Jarenlang scrollen leidde tot zware mentale problemen

De zaak draait om een nu 20-jarige Amerikaanse vrouw die op jonge leeftijd verslaafd raakte aan socialemediaplatforms, met name Instagram en YouTube. Wat begon als eindeloos scrollen, groeide uit tot een ernstige verslaving met ingrijpende gevolgen voor haar mentale gezondheid. Volgens de rechtbankdocumenten ontwikkelde zij depressieve klachten en had zij suïcidale gedachten als direct gevolg van haar intensieve gebruik van de platforms.

De vrouw stelde dat de apps bewust zo waren ontworpen dat zij er niet meer vanaf kon blijven. Algoritmes en functies zoals eindeloos scrollen — waarbij nieuwe content automatisch blijft laden zonder dat de gebruiker er actief om vraagt — zouden haar gebruik hebben aangewakkerd en in stand gehouden. Volgens haar advocaten hadden Meta en Google haar moeten waarschuwen voor deze risico’s, zeker gezien haar jonge leeftijd ten tijde van het gebruik. Dat waarschuwen is echter nagelaten.

Jury wijst ontwerp van apps aan als de kern van het probleem

De jury in Los Angeles concludeerde dat het probleem niet primair bij de inhoud van de apps lag, maar bij de manier waarop ze zijn ingericht. De platforms van Meta en Google zijn volgens de juryleden bewust zo ontworpen dat gebruikers zo lang mogelijk blijven scrollen. Functies zoals algoritmes die content afstemmen op persoonlijke voorkeuren en automatisch afspeellijsten activeren, spelen daarbij een centrale rol. De bedrijven wisten of hadden moeten weten dat dit gedrag verslavend werkt — zeker bij jongeren die kwetsbaar zijn voor dergelijke mechanismen.

De jury verdeelde de aansprakelijkheid als volgt: Meta, het moederbedrijf van Instagram en Facebook, moet het grootste deel betalen. Dat komt neer op ongeveer 70 procent van de toegekende schadevergoeding, goed voor circa 2,1 miljoen dollar. Google, moederbedrijf van YouTube en ook bekend als Alphabet, moet de resterende 900.000 dollar vergoeden. De procedure is nog niet volledig afgerond: in een volgende fase buigt de jury zich over eventuele aanvullende, punitieve schadevergoedingen. Dit zijn extra boetes die bedoeld zijn als straf voor het gedrag van de bedrijven, en kunnen het totale bedrag verder verhogen.

TikTok en Snapchat kozen voor schikking

De vrouw had aanvankelijk meerdere techbedrijven aangeklaagd. Naast Meta en Google waren ook TikTok en Snapchat gedagvaard. Die twee bedrijven kozen er echter voor om nog vóór het vonnis een schikking te treffen met de vrouw. Over de hoogte en de precieze voorwaarden van die schikkingen is niets bekendgemaakt. Doordat zij een deal sloten, hoefde de rechter over hun rol geen definitief oordeel te vellen. Alleen Meta en Google lieten het op een jury-uitspraak aankomen — en dat pakt voor hen nadelig uit.

Techbedrijven kondigen beroep aan

Zowel Meta als Google lieten weten het niet eens te zijn met de uitspraak en overwegen in beroep te gaan. Een woordvoerder van Meta stelde dat de geestelijke gezondheid van tieners niet rechtstreeks aan een app kan worden gekoppeld. Het bedrijf betwist daarmee de causaliteit die de jury wel aanwezig achtte: de directe relatie tussen het gebruik van Instagram en de mentale klachten van de vrouw. Ook Google kondigde aan de uitspraak juridisch te willen aanvechten. De bedrijven benadrukken dat zij functies hebben ingevoerd om het welzijn van gebruikers te beschermen, maar de jury achtte die maatregelen onvoldoende.

Historisch vonnis opent deur voor duizenden vergelijkbare zaken

Juristen en advocaten beschouwen dit vonnis als een juridische doorbraak. Nooit eerder werden grote techbedrijven in de Verenigde Staten via een juryvonnis aansprakelijk gesteld voor de schade die socialemediaverslaving bij een individuele gebruiker heeft veroorzaakt. Dat maakt de uitspraak extra zwaarwegend. Volgens juridische experts schept dit precedent de weg voor honderden tot duizenden vergelijkbare claims van gebruikers die stellen dat zij schade hebben geleden door het gebruik van socialemediaplatforms.

In de Verenigde Staten lopen op dit moment al meerdere grote rechtszaken tegen techbedrijven over de schadelijke effecten van sociale media, met name op jongeren. Veel van die zaken worden gebundeld behandeld door federale rechtbanken. Het vonnis in Los Angeles geeft eisers in die zaken een nieuw en krachtig argument: een jury heeft nu vastgesteld dat de verslavende werking van algoritmes en het app-ontwerp juridisch aanwijsbaar schade kan veroorzaken.

Bredere discussie over regulering van sociale media

De uitspraak valt samen met een wereldwijde discussie over de invloed van sociale media op de mentale gezondheid van jongeren. In Europa stelt de Digital Services Act al strenge eisen aan grote platforms rondom transparantie en algoritmische aanbevelingen. In meerdere landen wordt gewerkt aan wetgeving die jongeren beter moet beschermen tegen de verslavende werking van apps. Het vonnis in de VS geeft die discussie een nieuwe impuls: waar politici en toezichthouders tot nu toe weinig grip hadden op de platforms, laat deze zaak zien dat ook de rechter een krachtig instrument kan zijn.

Advocaten die zaken aanspannen namens jongeren en ouders verwachten dat het vonnis techbedrijven onder druk zal zetten om hun platforms anders in te richten. Als de financiële risico’s van het huidige ontwerp toenemen door steeds meer rechtszaken, groeit de prikkel om verslavende mechanismen aan te passen of af te schaffen. Of dat daadwerkelijk gaat gebeuren, hangt mede af van hoe de beroepsprocedure van Meta en Google verloopt en of hogere rechters het vonnis in stand houden.

Wat staat er nu op het spel

De zaak is formeel nog niet afgesloten. De jury moet zich in een volgende fase buigen over mogelijke extra strafvergoedingen bovenop de toegekende 3 miljoen dollar. Daarnaast staat het hoger beroep van Meta en Google in de steigers. De uitkomst van beide trajecten zal bepalen hoe zwaar dit vonnis uiteindelijk doorweegt — zowel financieel voor de bedrijven als juridisch als precedent voor de tientallen vergelijkbare rechtszaken die in de pijplijn zitten. Eén ding is zeker: de relatie tussen techbedrijven en hun gebruikers ligt nu ook formeel onder het vergrootglas van de rechter.

Bronnen: AD, EenVandaag, Metro, NU.nl, Nieuws.nl, Parool.nl, RTL Nieuws, Trouw