Marianne Zwagerman liet er na afloop van het tweede verhoor van Hugo de Jonge geen gras over groeien. De Telegraaf-columnist kondigde donderdag aan aangifte te willen doen tegen de voormalig minister van Volksgezondheid, die opnieuw moest verschijnen voor de parlementaire enquêtecommissie Corona. Haar beschuldiging, dat De Jonge zou hebben gelogen onder ede, sloeg direct in als een bom. Of die aangifte er ook daadwerkelijk komt, is vooralsnog onduidelijk.
Tweede verhoor van oud-minister De Jonge
Hugo de Jonge stond donderdag opnieuw voor de parlementaire enquêtecommissie Corona. De commissie is ingesteld om terug te blikken op het coronabeleid en om lessen te trekken voor een mogelijke toekomstige pandemie. Voor De Jonge was het alweer de tweede keer dat hij zijn beleid als minister van Volksgezondheid moest verantwoorden tegenover de volksvertegenwoordiging. Tijdens de eerste golf van de pandemie was hij een van de meest zichtbare gezichten van het kabinetsbeleid.
De enquêtecommissie richt zich op de vraag of de overheid adequaat handelde en of burgers eerlijk werden geïnformeerd. Dat laatste punt is precies waar columnist Marianne Zwagerman haar pijlen op richt. Zij volgde het verhoor nauwgezet en was direct na afloop uitgesproken kritisch in het televisieprogramma Nieuws van de Dag.
Zwagerman mist zelfreflectie bij De Jonge
Zwagerman stak haar teleurstelling niet onder stoelen of banken. Volgens haar was het verhoor van De Jonge simpelweg ‘niet om aan te horen’. Ze vond dat de oud-minister geen zelfreflectie toonde. ‘Je bent al een aantal jaar weg van die post,’ zei ze, ‘je zou er nu met een iets bredere blik naar kunnen kijken.’ Die bredere blik bleef echter uit, zo stelde ze vast. Daarmee doelde ze op de weigering van De Jonge om zijn eigen optreden kritisch te beoordelen, ook nu hij geen bestuurlijke verantwoordelijkheid meer draagt.
Bovendien wees Zwagerman op een specifieke uitspraak die zij aan De Jonge toeschrijft uit zijn eerste verhoor. Volgens haar zei de oud-minister destijds dat er vooral ongevaccineerde mensen in het ziekenhuis lagen. Die bewering klopt volgens haar niet. Daarnaast stoorde ze zich eraan dat De Jonge in het tweede verhoor niet op die uitspraak terugkwam. Of die uitspraak inderdaad is gedaan en of ze feitelijk onjuist is, is op basis van de beschikbare bronnen niet onafhankelijk te bevestigen.
Aangifte wegens liegen onder ede
Toch was dat voor Zwagerman reden genoeg om een drastische stap te overwegen. ‘Liegen onder ede is strafbaar,’ aldus de columnist, ‘en daarom voel ik mij genoodzaakt om aangifte te doen tegen Hugo de Jonge.’ Ze voegde daaraan toe dat hij haar ‘geen andere keuze’ laat. Het is belangrijk te benadrukken dat de beschuldiging van liegen afkomstig is van Zwagerman zelf en niet onafhankelijk is vastgesteld. Of ze de aangifte daadwerkelijk heeft ingediend, is evenmin bevestigd.
Televisiemaker Filemon Wesselink, die zich tijdens de pandemie verdiepte in coronacomplotdenkers, nam ook deel aan het gesprek in Nieuws van de Dag. Hij bracht een ander perspectief in op het verhoor en de bredere maatschappelijke nasleep van het coronabeleid. Zijn bijdrage voegde nuance toe aan het debat, al bleef de aankondiging van Zwagerman het gesprek domineren.
Wierd Duk brengt nuance in
Opiniemaker Wierd Duk plaatste tijdens de discussie wel een kanttekening bij de stellige bewering van Zwagerman. Volgens hem valt er een nuance te maken. ‘Het zou kunnen dat het om hele oude mensen ging die wel gevaccineerd waren,’ zei Duk, ‘dan heb je alsnog niet de immuniteit waar je op hoopt.’ Daarmee suggereerde hij dat de werkelijkheid ingewikkelder is dan de columnist voorstelt. Het is immers bekend dat de effectiviteit van vaccins bij kwetsbare ouderen beperkt kan zijn, waardoor gevaccineerde mensen toch in het ziekenhuis kunnen belanden.
Desondanks bleef Zwagerman bij haar standpunt. Haar aankondiging om juridische stappen te zetten, is daarmee een van de scherpste publieke reacties op het tweede verhoor van Hugo de Jonge. Het laat zien hoe diep de emoties over het coronabeleid nog altijd zitten, ruim vijf jaar na het uitbreken van de pandemie.
Maatschappelijke nasleep van de coronajaren
De parlementaire enquêtecommissie Corona werkt intussen verder aan haar onderzoek. De commissie wil begrijpen wat er goed en fout ging tijdens de pandemie, zodat Nederland bij een volgende crisis beter voorbereid is. Daarvoor worden ministers, ambtenaren en adviseurs verhoord. Het feit dat een verhoor zoveel losmaakte in het publieke debat, onderstreept hoe gevoelig het thema coronabeleid nog steeds ligt.
De uitspraken van Marianne Zwagerman resoneren bij een deel van de bevolking dat zich tijdens de pandemie niet gehoord voelde. Tegelijkertijd roepen haar aankondigingen vragen op over de grens tussen publiek debat en juridische actie. Het is namelijk niet ongebruikelijk dat politici in verhoren betwiste of onvolledige informatie geven. Dat maakt zo’n uitspraak nog niet automatisch strafbaar als meineed. Daarvoor gelden specifieke juridische voorwaarden.
Volgende stap in het coronadossier
De bal ligt nu, op zijn minst symbolisch, bij Marianne Zwagerman. Haar aankondiging om aangifte te doen, trekt de aandacht van een breed publiek. Bovendien houdt ze de druk op Hugo de Jonge hoog. Of de aangifte er ook echt komt en of een rechter er werk van maakt, zal de komende tijd moeten blijken. De coronaenquête gaat intussen door, en de kans is groot dat het tweede verhoor van de oud-minister niet het laatste controversiële moment zal zijn in dit omvangrijke onderzoek naar het coronabeleid van de Nederlandse overheid.
Bronnen en credits
Bronnen: Nieuws van de Dag, Telegraaf.nl
