Chantal Janzen door het stof om burn-out-gejank: ´Dat was onzin´

Chantal Janzen heeft jarenlang in haar omgeving geroepen dat ze een burn-out had. Pas toen haar man Marco zeventien jaar geleden een ernstige burn-out doormaakte, realiseerde ze zich dat haar eigen klachten van een heel andere orde waren. Het is een eerlijke zelfkritiek die veel zegt over hoe losjes de term tegenwoordig wordt gebruikt, ook door bekende Nederlanders.

Jaren van klagen over werkdruk

De RTL 4-presentatrice deed jarenlang mee aan wat een bekend patroon is in de entertainmentwereld. BN’ers omschrijven hun werkbelasting regelmatig in dramatische termen, terwijl de feitelijke werksituatie er heel anders uitziet. Toch was er bij Janzen ook echt iets aan de hand. Ze beschrijft geheugenproblemen die haar opvielen op onverwachte momenten. Tijdens haar periode in de musical Beauty and the Beast wist ze plotseling een nummer niet meer dat ze moest zingen. Bovendien stond ze op een dag bij het gemeenteloket voor een nieuw paspoort en kon ze haar postcode en huisnummer niet herinneren. Dat zijn signalen die niet zomaar te negeren zijn.

Toch noemt ze dat zelf geen burn-out. Ze zegt in een interview met De Telegraaf, zoals geciteerd door Mediacourant: “Ik heb zo vaak geroepen dat ik een burn-out had.” Vervolgens beschrijft ze dat ze tot een andere conclusie kwam nadat ze had gezien wat haar man doormaakte. Die ervaring zette alles in een ander perspectief en veranderde haar kijk op het woord dat ze zo makkelijk gebruikte.

De echte uitval van Marco

Zeventien jaar geleden raakte haar man Marco volledig uitgeschakeld door een burn-out. Chantal Janzen beschrijft die periode als heftig en ingrijpend. “Marco kon niets meer, sliep de hele dag, huilen. Dat heb ik nooit gehad”, zegt ze openhartig. Die woorden zijn veelzeggend. Ze erkent daarmee impliciet dat ze de ernst van het begrip jarenlang heeft onderschat, ook in haar eigen taalgebruik. Dat is een zeldzame blijk van eerlijkheid in een wereld waar werkdruk en overspanning vaak worden ingezet als statusbewijs.

Het contrast tussen haar eigen ervaringen en die van haar man is treffend. Zij beschrijft “signalen dat mijn harde schijf vol was”, maar geen algehele uitval. Hij sliep overdag, kon niets ondernemen en huilde. Dat zijn twee wezenlijk verschillende situaties, ook al kunnen beide situaties serieus zijn. Bovendien is het begrijpelijk dat iemand zonder vergelijkingspunt het eigen ongemak moeilijk kan inschatten.

Theater en televisie combineren was veel

De context van haar drukke leven helpt de klachten beter te begrijpen. Janzen combineerde jarenlang een carrière in het theater met haar werk als tv-presentatrice. Na zeventien jaar toneel voelde ze verzadiging en koos ze voor televisie, omdat ze zich daar verder kon ontwikkelen. Tegelijkertijd wilde ze er zijn voor haar zoon James, die toen nog jong was. Ze bracht hem zelf naar school en haalde hem weer op, zelfs na late avonden in het theater. Daarbovenop was ze ook nog klassenmoeder.

“Mijn psycholoog zegt altijd dat ik kan toveren met tijd, maar op een gegeven moment was dat toverstafje toch wel een beetje te klein”, zegt ze daarover. Die uitspraak laat zien dat er wel degelijk sprake was van overbelasting, ook al paste het klinisch niet onder de noemer burn-out. Bovendien geeft ze toe dat ze bewust keuzes maakte om een échte burn-out te voorkomen. Die grens trekken is iets wat veel mensen pas in terugblik weten te benoemen.

Een bredere discussie over het gebruik van het woord

Het verhaal van Chantal Janzen raakt aan een gevoelig maatschappelijk debat. Het woord burn-out wordt in Nederland steeds vaker gebruikt, soms voor situaties die klinisch gezien niet als zodanig gediagnosticeerd zijn. Dat heeft gevolgen. Enerzijds vermindert het de ernst voor mensen die wél volledig uitvallen. Anderzijds zorgt het voor verwarring over wanneer iemand hulp moet zoeken. Janzen is zeker niet de enige die het woord te ruim heeft toegepast, maar ze is wel eerlijk genoeg om dat achteraf toe te geven.

Dat er geen medische diagnose beschikbaar is waaruit blijkt of ze ooit daadwerkelijk een burn-out had of niet, maakt de uitspraken niet minder relevant. Ze spreekt vanuit eigen ervaring en vergelijkt die met wat ze van dichtbij zag bij haar man. Dat persoonlijke referentiekader is precies wat veel mensen missen als ze de term gebruiken voor alledaagse vermoeidheid of werkdruk.

Terug naar het theater

Tegelijk staat Chantal Janzen op het punt om opnieuw het theater in te gaan. Concrete details over welke productie of wanneer zijn nog niet bekendgemaakt, maar haar uitspraken wijzen in die richting. Ze stopt dus niet stil bij het verleden, maar kijkt vooruit. De combinatie van zelfkritiek en doorzettingsvermogen is daarin opvallend. Iemand die jarenlang klaagt, om vervolgens eerlijk toe te geven dat het overdreven was, en daarna de volgende stap te zetten, verdient in elk geval een zekere waardering voor die eerlijkheid.

Haar uitspraken kwamen naar buiten via De Telegraaf en werden vervolgens breed opgepikt door entertainmentmedia zoals Mediacourant. Het interview lijkt deel uit te maken van een grotere serie gesprekken rond haar leven en carrière, waarbij ook haar gezin en opvoeding ter sprake komen. Story.nl publiceerde op dezelfde dag een artikel over haar houding tegenover haar kinderen thuis en financiële grenzen, maar die tekst was niet beschikbaar voor verdere verificatie. Wat blijft, is een Chantal Janzen die een tikje kwetsbaarder en zelfbewuster overkomt dan verwacht, en dat is precies wat dit verhaal de moeite waard maakt om te lezen.

Bronnen: Mediacourant, Story.nl