Driekwart van alle kappers werkt nu als zzp’er: ‘Een veiligere omgeving voor de toekomst’
Ze knippen, kleuren en stylen, maar steeds minder vaak in loondienst. Kappers kiezen massaal voor het zelfstandig ondernemerschap, en die verschuiving zet onverminderd door. Achter die keuze schuilen concrete frustraties over beloning, werk-privébalans en starheid van werkgevers. De vraag is wat er overblijft van de klassieke kapsalon als dit tempo aanhoudt.
Ruim 27.000 kappers als zzp’er geregistreerd
De cijfers liegen er niet om. Op 1 april stonden er ruim 27.000 kappers ingeschreven als zzp’er bij de Kamer van Koophandel. Dat blijkt uit een analyse van het ANP van data uit het Handelsregister. Vergeleken met vijf jaar eerder is dat een stijging van maar liefst 17 procent. Meer dan driekwart van alle ingeschreven kappers werkt daarmee nu als zelfstandig ondernemer.
Bovendien daalde het aantal klassieke kappersbedrijven in dezelfde periode met zo’n 5 procent. Op 1 april stonden er iets meer dan 7700 kappersbedrijven ingeschreven bij de KvK, waaronder mkb-bedrijven, grootbedrijven en parttime ondernemingen. De twee bewegingen versterken elkaar: minder bedrijven, meer zelfstandigen.
Beloning en onderhandelingen als struikelblok
Marga Patijn, voorzitter van FNV Mooi, de vakbond voor beroepen in de uiterlijke verzorging, wijst op een hardnekkig probleem in de sector. Volgens haar kunnen kappers in loondienst vaak geen evenwicht vinden tussen het werk dat ze doen en de beloning die daar tegenover staat. “De laatste keer verliepen de onderhandelingen over de salarisverhoging nog stroef”, zegt Patijn. Momenteel voert FNV Mooi gesprekken met branchevereniging ANKO over de arbeidsvoorwaarden in de sector.
Dat die onderhandelingen moeizaam verlopen, is geen verrassing voor wie de sector kent. Kappers werken in een arbeidsintensieve branche met smalle marges. Werkgevers zijn vaak kleine ondernemers die weinig ruimte zien voor substantiële loonsverhogingen. Daardoor voelen werknemers zich genoodzaakt om zelf het heft in handen te nemen, en de KvK-cijfers bevestigen dat die redenering breed leeft.
Jonge vrouwen kiezen voor flexibiliteit
Naast de beloning speelt ook de combinatie van werk en privéleven een rol. Patijn signaleert dat kappers vaak jonge vrouwen zijn, op een leeftijd waarop gezinsuitbreiding een rol kan gaan spelen. Als werkgevers hun personeel onvoldoende ruimte bieden om arbeid en privé te combineren, wordt zelfstandig werken aantrekkelijker. “Als werkgevers hun personeel niet voldoende ruimte kunnen bieden, wordt het aantrekkelijker om zelfstandig te gaan werken”, aldus Patijn. Dat zijn haar eigen woorden, en ze beschrijft daarmee een patroon dat zij dagelijks terugziet.
Het zzp-schap biedt in dat opzicht duidelijke voordelen. Een zelfstandige kapper bepaalt zelf wanneer en hoeveel uur hij of zij werkt, kan klanten weigeren en past de agenda aan op het gezinsleven. Bovendien groeit de mogelijkheid om als zzp’er een stoel te huren binnen een bestaande kapsalon, wat de drempel om voor jezelf te beginnen aanzienlijk verlaagt.
Wat betekent dit voor de klassieke kapsalon?
De opkomst van het zelfstandig ondernemerschap legt druk op de traditionele kapsalon als werkgever. Minder mensen willen in loondienst en dat maakt het voor eigenaren steeds lastiger om gekwalificeerd personeel te vinden en te houden. Toch ziet Patijn de klassieke kapsalon niet zomaar verdwijnen. “Ondernemers die luisteren naar hun personeel en durven aan te passen, zullen altijd blijven bestaan”, stelt ze. Daarmee legt ze de verantwoordelijkheid duidelijk bij de werkgever.
Dat is een signaal dat niet alle kapsalons negeren. Ondernemers die flexibele werktijden aanbieden, investeren in opleiding of meedenken over kinderopvang, onderscheiden zich van degenen die vasthouden aan starre roosters en lage lonen. Echter, niet elke kleine ondernemer heeft de financiële armslag om die stap te zetten. Daarmee dreigt een tweedeling in de sector.
Zelfstandigheid heeft ook een keerzijde
Ondanks de aantrekkingskracht van het zzp-bestaan wijst Patijn ook op de risico’s. Werken voor een werkgever is volgens haar “een veiligere omgeving voor de toekomst”. Zelfstandigen bouwen geen pensioen op via een werkgever, hebben geen recht op doorbetaling bij ziekte en missen de bescherming van een collectieve arbeidsovereenkomst. Juist in een sector met smalle marges kunnen financiële tegenvallers hard aankomen.
Bovendien staat de politieke discussie over zzp’ers en schijnzelfstandigheid al jaren op de agenda. De handhaving van regels rondom zelfstandig werken is aangescherpt, wat betekent dat de constructie waarbij een zzp’er structureel voor één opdrachtgever werkt, steeds kritischer wordt bekeken. Voor de kappersbranche kan dat in de nabije toekomst gevolgen hebben, zeker als de scheidslijn tussen echte zelfstandigheid en verkapt dienstverband scherper wordt getrokken.
Trend zet door in bredere arbeidsmarkt
De ontwikkeling in de kappersbranche staat niet op zichzelf. Ook in andere dienstensectoren zien vakbonden en onderzoekers een vergelijkbare beweging richting zelfstandig ondernemerschap. Schoonheidsspecialisten, nagelstylisten en andere beroepen in de uiterlijke verzorging laten een soortgelijke tendens zien. De arbeidsmarkt verandert structureel, en de kappersbranche loopt daarin zeker niet achter.
Vooralsnog zitten FNV Mooi en branchevereniging ANKO aan tafel over nieuwe arbeidsvoorwaarden. De uitkomst van die gesprekken kan bepalend zijn voor de vraag of werkgevers in staat zijn om kappers opnieuw in loondienst te verleiden. Zolang er geen aantrekkelijk antwoord komt op de vraag naar meer loon en meer flexibiliteit, zullen de inschrijvingen bij de KvK waarschijnlijk blijven stijgen.
