Inspectie zet onderhoudstak KLM onder druk: ‘Veiligheid niet in gevaar’

De luchtvaartwereld kijkt op van een onverwacht bericht: KLM Engineering & Maintenance, de divisie die jaarlijks aan meer dan drieduizend vliegtuigen werkt, staat al maanden onder verscherpt toezicht van de overheid. De Inspectie Leefomgeving en Transport, kortweg ILT, greep in vanwege problemen met de afhandeling van kleine schade aan vliegtuigen. Hoe groot is het probleem eigenlijk, en mogen reizigers zich zorgen maken?

Toezicht al sinds mei actief

Het verscherpt toezicht op de onderhoudstak van KLM gaat terug tot eind mei van dit jaar. Dat bevestigde een woordvoerder van de ILT woensdag aan NU.nl. De inspectiedienst trad op nadat bleek dat de divisie niet voldoet aan nieuwe normen voor de afhandeling van zogenoemd klein onderhoud. Daarbij gaat het om werkzaamheden als het repareren van verfschade, deuken en krassen aan vliegtuigen, aldus een woordvoerder van KLM. Dat klinkt misschien onschuldig, maar in de luchtvaart gelden voor ook dit soort werkzaamheden strikte registratie- en tijdseisen.

Het nieuws werd dinsdag als eerste gemeld door de Volkskrant. Vervolgens bevestigde KLM de situatie aan RTL Z en aan andere mediaorganisaties. De luchtvaartmaatschappij benadrukt dat het niet gaat om een vrijwillige maatregel, maar ook niet om een noodgreep. Het verscherpt toezicht is een formele stap die de ILT kan nemen als een bedrijf structurele verbeteringen moet doorvoeren.

Wat doet KLM Engineering & Maintenance precies?

KLM Engineering & Maintenance is een grote speler in de wereld van vliegtuigonderhoud. De divisie verricht niet alleen onderhoud aan het eigen vliegpark van KLM, maar ook aan toestellen van andere luchtvaartmaatschappijen. Jaarlijks werken de monteurs aan meer dan drieduizend vliegtuigen. Dat maakt de divisie tot een van de grotere onderhoudsbedrijven in Europa. De werkzaamheden lopen uiteen van zware technische ingrepen tot het wegwerken van kleine cosmetische gebreken. Juist die laatste categorie staat nu centraal in het conflict met de ILT.

De nieuwe normen waaraan KLM Engineering & Maintenance niet voldoet, schrijven voor dat klein onderhoud sneller moet worden afgehandeld én geregistreerd. In de luchtvaartsector is registratie cruciaal: elke handeling aan een vliegtuig moet nauwkeurig worden gedocumenteerd. Bovendien geldt dat een toestel pas mag vertrekken als alle schade naar behoren is beoordeeld en verwerkt in het systeem. Een achterstand in die registratie kan in theorie leiden tot onduidelijkheid over de toestand van een vliegtuig.

KLM: vloot veilig en gecertificeerd

Toch wil KLM één ding nadrukkelijk onderstrepen: de vliegveiligheid is niet in gevaar geweest. Een woordvoerder van de luchtvaartmaatschappij stelde tegenover verschillende media dat de vloot goed onderhouden is en voldoet aan alle geldende veiligheidseisen. Daarnaast heeft het verscherpt toezicht geen gevolgen voor de bevoegdheden van de divisie. KLM Engineering & Maintenance mag gewoon door blijven gaan met het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden.

Volgens NU.nl bevestigde ook een woordvoerder van de ILT dat de vliegveiligheid niet in het geding is geweest. Dat is een relevante nuance, want verscherpt toezicht klinkt alarmerend, maar hoeft dat niet te zijn. In de luchtvaartsector onderscheidt men scherp tussen procedurele tekortkomingen en daadwerkelijke veiligheidsrisico’s. Hier gaat het, op basis van de beschikbare informatie, om het eerste.

Verbeterplan en deadline eind december

Het verscherpt toezicht duurt volgens KLM tot eind december van dit jaar. In die periode moet de divisie een verbeterplan opstellen en daarover rapporteren aan de ILT. Daarmee legt de inspectiedienst de bal nadrukkelijk bij KLM zelf neer. De onderneming moet aantonen dat zij de geconstateerde tekortkomingen aanpakt en nieuwe normen naleeft. Of de ILT in de tussentijd ook extra controles uitvoert, kon een woordvoerder van KLM woensdag niet bevestigen. De inspectiedienst was eerder op de dag niet direct bereikbaar voor aanvullende toelichting.

De druk om het verbeterplan serieus te nemen is groot. Een negatieve beoordeling door de ILT aan het einde van het traject kan verdere consequenties hebben, al is daarover op dit moment niets concreets bekendgemaakt. Voor KLM Engineering & Maintenance staat bovendien de reputatie op het spel, want de divisie bedient naast KLM ook externe klanten in de luchtvaartsector.

Breder beeld van regulering in de luchtvaart

Het geval van KLM Engineering & Maintenance past in een bredere trend binnen de Europese luchtvaartsector. Toezichthouders, waaronder de ILT in Nederland en vergelijkbare instanties in andere landen, scherpen de regels rondom vliegtuigonderhoud steeds verder aan. Procedures die vroeger als voldoende golden, voldoen soms niet langer aan de nieuwste standaarden. Bedrijven die groot en complex zijn, zoals grote onderhoudsdivisies, lopen daardoor sneller het risico op een achterstand in compliance.

Daarnaast speelt mee dat de luchtvaartsector na de coronaperiode te maken heeft gehad met een snelle toename van het aantal vluchten en vliegtuigen dat onderhoud nodig heeft. Die druk kan leiden tot achterstanden in administratieve processen, ook als de technische uitvoering van het onderhoud zelf op orde is. Het is dan ook niet uitgesloten dat de problemen bij KLM Engineering & Maintenance deels voortkomen uit capaciteitsproblemen in de registratie en administratie, al heeft KLM daar geen expliciete uitspraken over gedaan.

Hoe nu verder voor KLM

De komende maanden staan voor KLM Engineering & Maintenance in het teken van herstel en verantwoording. De divisie moet de ILT aantonen dat zij de nieuwe normen voor kleine onderhoudswerkzaamheden volledig naleeft. Daarvoor is een gedegen verbeterplan nodig, inclusief concrete maatregelen en een tijdlijn. Eind december beoordeelt de inspectiedienst of dat plan voldoende is. Tot die tijd blijft de divisie operationeel, maar wel onder het vergrootglas van de toezichthouder. Voor reizigers van KLM en klanten van de onderhoudsdivisie geldt vooralsnog dat er geen aanwijzingen zijn dat de vliegveiligheid in het geding is of was. De kwestie is echter een duidelijk signaal dat ook grote, gevestigde namen in de luchtvaart voortdurend moeten meebewegen met aangescherpte regelgeving.