Treinbeveiligingssysteem faalt op dertien plekken: ‘Dan kun je niet veilig rijden’

Het treinbeveiligingssysteem is dinsdagochtend op maar liefst dertien plekken tegelijk uitgevallen, met grote gevolgen voor reizigers in Midden- en Noord-Nederland. ProRail bevestigt dat het gaat om een zogeheten sectiestoring, waarbij de systemen aangeven dat het spoor bezet is terwijl er helemaal geen treinen rijden. Wat precies de storing heeft veroorzaakt, is vooralsnog onbekend, en ook de hersteltijd is onzeker.

Wat is een sectiestoring precies?

Niet elke spoorstoring is hetzelfde. Bij een sectiestoring geeft het treinbeveiligingssysteem een fout signaal af. Seinen springen op rood, terwijl het spoor in werkelijkheid vrij is. Daardoor moeten treinen stoppen of fors afremmen. ProRail legt het zo uit: “Het systeem geeft aan dat het spoor bezet is, terwijl dat niet zo is. Dan kun je geen veilige en betrouwbare dienstregeling rijden.” Bovendien kunnen door zo’n storing spoorbomen bij overwegen dichtvallen, ook als er geen trein aankomt. Dat treft vervolgens ook het gewone wegverkeer.

Omdat het beveiligingssysteem op dertien verschillende plekken tegelijk uitviel, is de storing uitzonderlijk groot van omvang. Normaal gesproken beperkt een sectiestoring zich tot één locatie. Dat het probleem zich nu over zo’n groot gebied verspreidt, maakt herstel extra complex. ProRail zegt tegen de NOS dat de oorzaak nog wordt onderzocht: “Als we de oorzaak weten, kan het snel opgelost zijn, maar die moeten we dan wel eerst vinden.”

Treinen stilgelegd tussen grote steden

De gevolgen voor het treinverkeer zijn direct merkbaar op meerdere drukke trajecten. Tussen Amersfoort en Zwolle rijden geen treinen, evenmin als tussen Utrecht en Arnhem. Ook op de verbindingen tussen Utrecht en Gouda en tussen Apeldoorn en Deventer ligt het verkeer er volledig uit. Rond Zwolle zijn bovendien bijna alle treinen uitgevallen, met rechtstreekse gevolgen voor reizigers richting Groningen, Leeuwarden en Almelo. Het traject Amersfoort-Deventer is eveneens niet beschikbaar.

Daarnaast heeft de storing gevolgen voor het drukke corridor tussen Amsterdam en Utrecht. Veel treinen op die route rijden met vertraging of vallen volledig uit. Reizigers die dinsdag vroeg op pad moeten, merken dat hun normale reisroute simpelweg niet beschikbaar is. ProRail adviseert iedereen om voor vertrek actuele reisinformatie te raadplegen, al is ook dat lastiger dan normaal.

NS-reisplanner kampt met problemen door drukte

Juist op het moment dat reizigers massaal op zoek gaan naar alternatieven, werkt de NS-reisplanner niet goed. De app is slecht bereikbaar, zo bevestigt een woordvoerder van NS. Mogelijk heeft de overbelasting te maken met het feit dat enorm veel mensen tegelijk proberen hun reisadvies op te halen. Daarmee stapelt probleem zich op probleem voor de reiziger die dinsdagochtend op tijd wil aankomen.

Vervangend vervoer, zoals bussen, zet NS niet in. Volgens de woordvoerder zijn er daarvoor te veel trajecten tegelijk getroffen. Normaal gesproken organiseert NS busdiensten als een specifiek traject uitvalt, maar bij een storing van deze omvang is dat organisatorisch niet haalbaar. De drukte op stations is echter, aldus diezelfde woordvoerder, iets groter dan normaal maar vooralsnog beheersbaar.

Ook het wegverkeer heeft het zwaar

Wie dacht de trein te kunnen omruilen voor de auto, staat eveneens voor een onaangename verrassing. Op de A2 tussen Den Bosch en Utrecht is de situatie dinsdagochtend ernstig verstoord. Een ongeluk bij knooppunt Deil heeft de vertraging doen oplopen tot maar liefst twee uur. Dat ongeluk staat los van de treinstoring, maar treft reizigers die van het zuiden naar Utrecht willen op het slechtst mogelijke moment. Rijkswaterstaat adviseert mensen dan ook hun rit zo lang mogelijk uit te stellen, nu de ochtendspits op gang komt.

De combinatie van een grootschalige treinstoring en een ernstig ongeluk op een hoofdroute maakt de dinsdagochtend voor tienduizenden forensen extra zwaar. Bovendien zijn er geen eenvoudige uitwijkmogelijkheden. Trein, auto en ook de reisplanner laten de reiziger in de steek.

Onderzoek naar oorzaak loopt nog

Het bijzondere aan deze storing is het gelijktijdig falen van het beveiligingssysteem op zoveel locaties tegelijk. Technisch gezien zijn sectiestorings niet uitzonderlijk, maar een uitval op dertien plekken tegelijk is dat wel. Of het gaat om een softwarefout, een hardwareprobleem of een externe oorzaak, is op dit moment niet duidelijk. ProRail laat weten dat technici het probleem actief onderzoeken. Zodra de oorzaak bekend is, kan herstel in gang worden gezet, maar hoe lang dat duurt, valt nu nog niet te zeggen.

Storingen in het treinbeveiligingssysteem zijn extra gevoelig, omdat dit systeem nu eenmaal de ruggengraat vormt van veilig spoorverkeer. Zonder betrouwbare seingeving kunnen machinisten niet veilig rijden, en dat is voor ProRail de voornaamste reden om het treinverkeer te beperken of stil te leggen. Veiligheid gaat voor stiptheid, ook als dat grote verstoringen tot gevolg heeft.

Reizigers opgeroepen rekening te houden met extra reistijd

ProRail en NS roepen reizigers op om rekening te houden met vertragingen, uitval en een aanzienlijk langere reistijd. Wie afhankelijk is van treinverbindingen in Midden- of Noord-Nederland, doet er goed aan om de situatie goed in de gaten te houden. Wanneer het treinverkeer weer normaal rijdt, is op dit moment nog onbekend.