Loosduins Museum eert Wim de Bie met bijzondere expositie: ‘Een Zwitsers apparaat van superieure kwaliteit’

Een afstandsbediening, een schoenpasmachine en een Zwitserse recorder die geschiedenis schreef: het Loosduins Museum in Den Haag brengt de wereld van Wim de Bie tot leven met een tentoonstelling die veel meer is dan een gewone herdenkingsexpositie. De objecten op de vloer vertellen het verhaal van een man die decennialang het Nederlandse cultuurleven kleurde, van de televisie tot het vroege internet. Wie dacht dat hij alles al wist over Van Kooten en De Bie, komt bedrogen uit.

Van Haagse wijk naar nationale bekendheid

Wim de Bie overleed begin 2023, maar zijn band met Loosduinen blijft levend. Volgens de publicaties groeide hij op in deze Haagse wijk, en ook later in zijn leven bleef hij betrokken bij de plaatselijke toneelverenigingen. Het Loosduins Museum haalt die persoonlijke geschiedenis nu naar de voorgrond. Daarmee kiest het museum bewust voor een andere insteek dan een puur televisienostalgie-expositie. De buurt, de mens en de alledaagse passie staan centraal.

De tentoonstelling combineert twee werelden die De Bie nooit losliet: het publieke leven als cabaretier en de particuliere fascinatie voor gewone voorwerpen. Bovendien laat de expositie zien hoe zijn roots in Loosduinen hem bleven vormen, ook nadat hij nationaal en zelfs internationaal aandacht trok. Foto’s van zijn tijd bij de lokale toneelverenigingen geven een zeldzame inkijk in het privéleven van een man die doorgaans aan de andere kant van de camera stond.

Bieslog als erfgoed

Centraal in de tentoonstelling staat Bieslog, de onlinecolumn die Wim de Bie jarenlang bijhield. Daarin schreef hij op zijn eigen, scherpe manier over alledaagse voorwerpen en verschijnselen. De rubriek ‘Apparaten die ik heb gekend’ was volgens het museum zijn favoriete onderdeel. In die rubriek nam hij bekende en minder bekende objecten onder de loep, van de simpele afstandsbediening tot de schoenpasmachine die ooit in elke schoenwinkel stond.

Eén object springt er echter uitdrukkelijk uit: de NAGRA-recorder. Het museum omschrijft dit als ‘een Zwitsers apparaat van superieure kwaliteit’, en dat zijn de eigen woorden van De Bie. Met dit toestel maakte hij zijn eerste radioprogramma, een detail dat de brug slaat tussen zijn vroege carrière en de techniekliefde die hij later in Bieslog uitdrukte. De recorder staat symbool voor een generatie mediamakers die hun vak letterlijk met de handen leerden.

Foto’s onthullen een verborgen kant

Naast de objecten bevat de expositie foto’s van Wim de Bie bij de toneelverenigingen in Loosduinen. Het museum beschrijft deze als unieke beelden van een kunstenaar in zijn beginjaren, ver voor de glitter van de VPRO-studio’s. Vervolgens groeide hij uit tot een van de meest herkenbare gezichten van de Nederlandse televisie, maar de theatrale wortels lagen al vroeg in zijn eigen wijk. Die beelden geven bezoekers iets wat televisie-archieven niet kunnen bieden: de menselijke maat.

Bovendien tonen de foto’s hoe De Bie gedurende zijn hele leven verbonden bleef met Loosduinen. Dat maakt de keuze van het Loosduins Museum begrijpelijk en logisch. Andere musea richten zich doorgaans op het landelijke erfgoed van Van Kooten en De Bie, maar dit museum kiest voor de lokale, persoonlijke dimensie. Dat is de kracht van de expositie.

Een duo dat de taal veranderde

Wim de Bie kreeg zijn grootste bekendheid als de helft van het duo Van Kooten en De Bie. Samen maakten ze satirisch theater en verzorgden ze in de jaren zeventig, tachtig en negentig iconische televisieprogramma’s voor de VPRO. Hun invloed reikte verder dan entertainment alleen. Meerdere termen die zij introduceerden zijn opgenomen in de Van Dale, omdat ze na decennia nog steeds ingeburgerd zijn in het Nederlandse taalgebruik.

Daarnaast etsten talloze typetjes van het duo zich in het collectieve geheugen. Mensen herkenden zichzelf of hun buren in de personages, en dat maakte Van Kooten en De Bie tot meer dan gewoon amusement. Ze hielden een spiegel voor aan de samenleving, met humor als wapen en scherpe observaties als munitie. Die nalatenschap is moeilijk te meten, maar wel voelbaar in hoe Nederlanders vandaag de dag nog naar satire kijken.

Cultureel erfgoed dicht bij huis

De tentoonstelling in het Loosduins Museum is meer dan een hommage aan een bekend Nederlander. Ze laat zien hoe lokale musea een eigen, waardevolle rol kunnen spelen in het bewaren van cultureel erfgoed. Grote rijksmusea bewaken het brede canvas van de Nederlandse geschiedenis, maar kleine buurtmusea kennen de details. De schoenpasmachine die De Bie beschreef in Bieslog, de recorder waarmee hij zijn eerste stappen in de radio zette: dit zijn de objecten die een biografie levend maken.

Bovendien biedt de expositie een kans aan een jongere generatie om kennis te maken met het werk van Wim de Bie, voorbij de fragmenten die nog op YouTube rondgaan. Wie de voorwerpen ziet en de foto’s bekijkt, begrijpt beter hoe een creatieve geest werkt en wat hem dreef. Dat maakt de tentoonstelling relevant, ook voor wie Van Kooten en De Bie niet live heeft meegemaakt.

De expositie in het Loosduins Museum is te zien tot en met 19 december. Wie Wim de Bie, zijn Bieslog-objecten en de toneelfoto’s uit Loosduinen wil ontdekken, kan dus nog ruim de tijd nemen. Het museum bewaart daarmee een stuk Haags erfgoed dat anders dreigde te verdwijnen in de marge van de grote tv-geschiedenis.

Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl, RTL Nieuws