Zes oud-medewerkers van de Efteling vertellen openlijk over een praktijk die het pretpark officieel nooit toestaat. Nabestaanden strooien stiekem de as van hun overleden geliefde uit tussen de attracties, en het personeel ruimt dat vervolgens stilletjes op. Omroep Brabant bracht het verhaal naar buiten, waarna ook de Efteling zelf bevestigde dat het inderdaad voorkomt.
Verboden, maar het gebeurt toch
Het pretpark in Kaatsheuvel ontvangt geregeld verzoeken van nabestaanden die de as van een dierbare in het park willen uitstrooien. Die toestemming krijgen ze nooit. Toch bevestigt een woordvoerder van het park aan Omroep Brabant dat het uitstrooien van as er incidenteel plaatsvindt. “Voor zover wij weten, is dit heel incidenteel een keer voorgekomen”, aldus de woordvoerder. Dat is echter een formulering die de oud-medewerkers nuanceren met hun eigen ervaringen uit de praktijk.
In Nederland gelden duidelijke regels over het verstrooien van as. Op open zee of in de eigen tuin mag het zonder meer. In bossen, parken of andere openbare plekken is daarvoor toestemming nodig van de eigenaar. De Efteling weigert die toestemming altijd, ook wanneer nabestaanden expliciet vragen stellen. De woordvoerder legt uit waarom: “Het park is daar niet op ingericht. Daarnaast wordt het park elke dag schoongemaakt en onderhouden. Ook om die reden vinden we het niet passend om hier as uit te strooien.”
Stiekem en moeilijk te ontdekken
Een van de oud-medewerkers, een vrouw die anoniem wil blijven, werkte tot 2022 bij het pretpark. Ze vertelt hoe ze er tijdens sluitingsrondes mee werd geconfronteerd. “Ik had er altijd moeite mee als het aan het eind van de dag ontdekt werd tijdens de sluitronde of als ik het zag op een van de camera’s”, zegt ze. Zelf kon ze er weinig aan doen. “Het lastige is dat mensen het stiekem doen, dus je kunt bijna niet ontdekken wie het is geweest en ze daarop aanspreken.”
Bovendien zorgt de aard van het park ervoor dat bepaalde plekken extra aantrekkelijk zijn voor nabestaanden. Een andere oud-medewerker vertelt dat het as uitstrooien vooral plaatsvindt in het Sprookjesbos en in de bootjes van de Gondoletta. De reden daarvoor is simpel: “omdat daar minder controle is”. Ook de Droomvlucht wordt in dit verband genoemd als locatie waar incidenten plaatsvonden.
Stofzuiger en kliko
Wanneer personeel aangetroffen as ontdekt, volgt een procedure die weinig ruimte laat voor seremonie. De anonieme oud-medewerker beschrijft hoe dat in zijn werk gaat: “Dan liep een medewerker met een stofzuiger daarnaartoe. Vervolgens werd die in een kliko geleegd en klaar is Kees.” Zelf nam ze nooit deel aan dat opruimwerk. “Dat ging mij echt te ver, dat kon ik niet”, vertelt ze. Vervolgens ging de dag gewoon door, zonder dat bezoekers iets merkten van wat er was gevonden of hoe ermee was omgegaan.
Daarmee staat de officiële reactie van het pretpark in schril contrast met de dagelijkse werkelijkheid die de oud-medewerkers beschrijven. De woordvoerder stelt dat wie betrapt wordt, wordt aangesproken. “Uiteraard doen we dat met respect voor de persoonlijke en emotionele betekenis die zo’n moment voor iemand kan hebben.” Tegelijkertijd gaat de Efteling er niet extra op controleren, zo benadrukt het park.
Emotionele band als drijfveer
Waarom kiezen nabestaanden juist voor de Efteling? Het antwoord ligt voor de hand: voor veel mensen is het pretpark in Kaatsheuvel een plek met diepe persoonlijke herinneringen. Generaties lang brachten gezinnen er hun mooiste dagjes uit door. Voor nabestaanden die weten dat een geliefde er als kind keer op keer van genoot, voelt de Droomvlucht of het Sprookjesbos als de meest passende laatste rustplaats. Die emotionele band is begrijpelijk, maar stelt het park voor een lastige afweging.
Het park kiest er bewust voor om niet te handhaven via extra surveillance of strenge controles. Daarmee probeert het de balans te bewaren tussen respect voor rouwende nabestaanden en het handhaven van zijn eigen regels. Toch is die aanpak niet zonder risico. Bovendien roept de beschrijving van de oud-medewerkers vragen op over de ernst die het park zelf toekent aan de situatie.
Hoeveel keer is het werkelijk voorgekomen
De exacte frequentie van as uitstrooien in het park blijft onduidelijk. De woordvoerder kan en wil geen concrete aantallen noemen. Zes oud-medewerkers spraken met Omroep Brabant over hun ervaringen, al is niet vastgesteld hoeveel incidenten zij elk afzonderlijk hebben gezien. Daardoor blijft onduidelijk hoe groot het verschil is tussen de formulering “heel incidenteel” van het park en de werkelijkheid die medewerkers beschrijven. De NOS en NU.nl namen het bericht over, wat de aandacht voor de kwestie verder vergroot.
Bovendien is het de vraag of dit fenomeen uniek is voor de Efteling. Wereldwijd zijn er voorbeelden van pretparken en andere bijzondere locaties waar nabestaanden stiekem as verstrooien, ondanks verboden. Het is echter een onderwerp waarover pretparken zelden openlijk spreken. Dat de Efteling nu zelf bevestigt dat het voorkomt, is in dat opzicht opmerkelijk te noemen.
Park vertrouwt op zelfredzaamheid bezoekers
Voorlopig verandert er niets aan het beleid van het pretpark. De Efteling blijft verzoeken van nabestaanden weigeren en gaat bezoekers niet extra controleren op eventueel meegebrachte as. “We gaan er daarom van uit dat bezoekers respecteren dat het uitstrooien van as in de Efteling niet is toegestaan”, aldus de woordvoerder. Die aanpak steunt volledig op vrijwillige naleving, zonder handhavingsmechanisme. Of die strategie afdoende is, blijft gezien de verklaringen van de oud-medewerkers een open vraag die het park zichzelf wellicht opnieuw zal moeten stellen.
