Ruim honderd asielzoekers sliepen maandagavond niet in Ter Apel, maar in een congrescentrum in de stad Groningen. Het Rode Kruis verplaatste ongeveer 140 mensen naar tijdelijke nachtopvang in Hanze Plaza, omdat het aanmeldcentrum in Ter Apel simpelweg te vol is. De situatie toont opnieuw hoe kwetsbaar de opvangketen in Nederland is.
Aanmeldcentrum Ter Apel barst uit zijn voegen
Het aanmeldcentrum in Ter Apel is al langer de spil van de Nederlandse asielprocedure. Hier melden asielzoekers zich voor het eerst aan na aankomst in Nederland. Omdat de instroom hoger is dan de beschikbare opvangcapaciteit, loopt het centrum regelmatig vast. Dat is ook nu het geval. De opvang bij het aanmeldcentrum is vol, waardoor mensen elders moeten overnachten om te voorkomen dat zij buiten slapen.
Bovendien is dit geen eenmalig incident. Volgens het Rode Kruis verblijven asielzoekers al sinds vorige week in tijdelijke locaties buiten Ter Apel. De organisatie zet alles op alles om te zorgen dat iedereen een dak boven het hoofd heeft. Dat is echter makkelijker gezegd dan gedaan, want de druk op de opvangcapaciteit blijft groot.
Tijdelijke nachtopvang is geen ideale oplossing. Asielzoekers worden verplaatst naar locaties die normaal gesproken een heel andere functie hebben. Daarnaast kost het extra logistiek en personeel om mensen ’s avonds te vervoeren en ’s ochtends weer terug te brengen. Toch is dit vooralsnog de enige manier om te voorkomen dat mensen buiten moeten slapen.
Van Ter Apel naar Hanze Plaza: de route maandagavond
Maandagavond werden zo’n 140 mensen per bus vanuit Ter Apel naar congrescentrum Hanze Plaza in Groningen gebracht. Het gaat om mensen die zich bij het aanmeldcentrum in Ter Apel hebben gemeld, maar vanwege plaatsgebrek niet in het centrum zelf kunnen overnachten. Hanze Plaza fungeert daarbij als tijdelijk onderdak voor de nacht.
De nacht ervoor, van zondag op maandag, sliepen al 126 mensen op een tijdelijke locatie buiten Ter Apel. Het aantal is dus licht gestegen. Dat wijst erop dat de druk op het aanmeldcentrum niet afneemt, maar eerder toeneemt. Vooralsnog geeft het Rode Kruis geen nadere informatie over hoe lang deze situatie aanhoudt of hoeveel opvangplekken er in Hanze Plaza precies beschikbaar zijn.
Voorkomen dat asielzoekers buiten slapen
Het centrale doel van de tijdelijke nachtopvang is helder: ervoor zorgen dat niemand buiten hoeft te slapen. In eerdere jaren, met name in de zomer van 2022, sliepen tientallen asielzoekers daadwerkelijk buiten bij het hek van het aanmeldcentrum in Ter Apel. Dat leidde destijds tot verontwaardiging en politiek debat. Omdat niemand een herhaling van die situatie wil, grijpen organisaties als het Rode Kruis nu eerder in met tijdelijke alternatieven.
Daarnaast speelt humanitaire urgentie een rol. Asielzoekers zijn vaak mensen die een lange en zware reis achter de rug hebben. Zij verdienen een bed en bescherming, ook als de reguliere opvang vol is. Het Rode Kruis benadrukt dan ook dat de tijdelijke verplaatsingen bedoeld zijn als vangnet, niet als structurele oplossing.
De bredere opvangcrisis als aanhoudend probleem
De situatie in Ter Apel is onderdeel van een groter, structureel probleem. Nederland kampt al jaren met een tekort aan opvangplekken voor asielzoekers. Gemeenten zijn terughoudend bij het openen van nieuwe locaties, terwijl de vraag naar opvang onverminderd hoog blijft. Het gevolg is dat aanmeldcentra zoals dat in Ter Apel structureel te vol zitten.
Bovendien legt de situatie druk op omliggende gemeenten en organisaties. Groningen springt nu bij met Hanze Plaza, maar congrescentra zijn niet ingericht als opvanglocatie. Er is geen permanente infrastructuur voor het ontvangen van grote groepen mensen die hulp en begeleiding nodig hebben. Toch biedt het Rode Kruis deze noodoplossing aan om mensen in ieder geval een veilige plek te geven voor de nacht.
Wat betekent dit voor de betrokken asielzoekers
Voor de asielzoekers zelf is de situatie allesbehalve eenvoudig. Zij bevinden zich in een onzekere fase van hun procedure en worden bovendien ’s avonds laat verplaatst naar een locatie die zij niet kennen. Vervolgens moeten zij de volgende ochtend mogelijk weer terug naar Ter Apel voor vervolgstappen in hun asielprocedure. Die pendel is belastend, zowel fysiek als mentaal.
Omdat de volle opvang in Ter Apel al meerdere dagen aanhoudt, is er ook onzekerheid over hoe de komende nachten verlopen. Het Rode Kruis geeft aan dat tijdelijke locaties worden ingezet zolang dat nodig is, maar verdere details over de planning ontbreken vooralsnog. De situatie wordt van dag tot dag beoordeeld, afhankelijk van hoeveel mensen zich aanmelden en hoeveel plek er elders beschikbaar is.
Geen einde in zicht voor nachtopvang buiten Ter Apel
Zolang het aanmeldcentrum in Ter Apel vol blijft, zal de tijdelijke nachtopvang in locaties zoals Hanze Plaza in Groningen doorgaan. Het Rode Kruis werkt dag en nacht om ervoor te zorgen dat iedereen een plek heeft. De stijging van 126 mensen op zondagnacht naar ongeveer 140 mensen op maandagavond geeft aan dat het probleem niet kleiner wordt. Hoe lang deze noodsituatie aanhoudt en wanneer er structurele verlichting komt, blijft voorlopig onzeker. Wat zeker is: de druk op het Nederlandse opvangsysteem neemt niet af.
