Surinaams cultuuricoon Borger Breeveld overlijdt op 82-jarige leeftijd: ‘Pionier van de Surinaamse film’

De Surinaamse acteur en televisiemaker Borger Breeveld is op 82-jarige leeftijd overleden. Zijn familie maakte het overlijden bekend aan Surinaamse media, waarna het nieuws snel ook Nederland bereikte. Breeveld gold als een van de meest markante culturele figuren van Suriname, en zijn overlijden laat een leegte achter in de wereld van de Surinaamse film en televisie.

De man achter een historische film

De naam Borger Breeveld is onlosmakelijk verbonden met Wan Pipel, de Surinaamse speelfilm die in 1976 uitkwam. Regisseur Pim de la Parra gaf hem de hoofdrol als Roy Ferrol, een jonge Surinamer die in Nederland studeert en terugkeert naar zijn net onafhankelijk geworden vaderland. Die terugkeer is allesbehalve eenvoudig: Ferrol navigeert tussen twee werelden, twee culturen en twee levens. Het was een verhaal dat talloze Surinamers herkenden, en dat maakte de film bijzonder.

Naast Breeveld speelde Willeke van Ammelrooy de rol van zijn Nederlandse vriendin Karina. De combinatie van een Surinaamse hoofdrolspeler en een bekende Nederlandse actrice gaf de productie extra gewicht. Wan Pipel was bovendien een van de eerste Surinaamse speelfilms die na de onafhankelijkheid van Suriname werd gemaakt. Daarmee had de film niet alleen culturele, maar ook historische betekenis.

Een film die een tijdperk markeerde

Suriname werd op 25 november 1975 onafhankelijk van Nederland. Wan Pipel verscheen amper een jaar later en raakte daarmee de zenuw van een samenleving in verandering. De film stelde vragen over identiteit, thuishoren en de verhouding tussen Suriname en Nederland. Breeveld vertolkte die vragen met een subtiliteit die de film tot een klassieker maakte. Decennialang bleef Wan Pipel een referentiepunt in de Surinaamse cultuur, en daarmee ook de naam van zijn hoofdrolspeler.

Bovendien had de film internationale uitstraling. In Nederland trok de productie ook aandacht, mede door de betrokkenheid van Pim de la Parra, die al een reputatie had opgebouwd in de Nederlandse filmsector. Toch bleef Wan Pipel in de eerste plaats een Surinaams verhaal, en Borger Breeveld was het gezicht van dat verhaal.

Meer dan alleen acteur

Breeveld beperkte zijn carrière niet tot het acteerwerk. Hij was jarenlang actief bij de Surinaamse Televisie Stichting, kortweg STVS, waar hij verschillende functies vervulde. Via die weg droeg hij bij aan de ontwikkeling van de Surinaamse mediawereld, niet alleen voor de camera maar ook daarachter. Zijn betrokkenheid bij de televisie toonde aan dat hij zich breed inzette voor de Surinaamse cultuur.

Daarnaast was Breeveld medeoprichter van het Film Instituut Paramaribo. Dat instituut heeft een belangrijke rol gespeeld in het bewaren en bevorderen van de Surinaamse filmgeschiedenis. Door mee te bouwen aan zo’n organisatie liet hij zien dat hij verder keek dan zijn eigen carrière. Hij wilde een fundament leggen voor toekomstige generaties filmmakers in Suriname.

Een familie van talent

Borger Breeveld was de vader van actrice Manoushka Zeegelaar Breeveld, die in Nederland bekendheid verwierf met haar rollen in film en theater. Het acteertalent bleef dus niet beperkt tot één generatie. Maandagmiddag plaatste Manoushka Zeegelaar Breeveld een foto van haar vader op Instagram, voorzien van een hartje. Woorden leken op dat moment niet nodig. Het stille gebaar sprak voor zich en raakte velen die de post zagen langskomen.

De reactie van Manoushka weerspiegelde wat velen voelden. Breeveld was voor zijn dochter natuurlijk in de eerste plaats een vader, maar voor de bredere Surinaamse gemeenschap was hij een symbool. Iemand die met zijn werk liet zien dat Surinaamse verhalen het waard zijn om verteld te worden, en dat Surinaamse acteurs in staat zijn die verhalen te dragen.

Verlies voor de Surinaamse cultuur

Het overlijden van Borger Breeveld treft de Surinaamse culturele wereld hard. Hij behoorde tot een generatie die de basis legde voor wat er nu bestaat op het gebied van film en televisie in Suriname. Die generatie wordt steeds kleiner, en elk verlies voelt daardoor zwaarder. Toch laat Breeveld een erfenis achter die niet verdwijnt: Wan Pipel blijft bestaan, de instituties die hij hielp oprichten functioneren nog steeds, en zijn dochter draagt de familietraditie voort.

In Nederland is het verlies eveneens voelbaar, zeker in de Surinaams-Nederlandse gemeenschap. Wan Pipel speelde immers ook voor een Nederlands publiek een rol bij het begrijpen van de Surinaamse identiteit en de complexe relatie tussen beide landen. Breeveld gaf die verhalen een menselijk gezicht, en dat is precies wat een goede acteur doet.

Een nalatenschap die blijft

De exacte omstandigheden rondom het overlijden van Breeveld zijn op dit moment niet bekendgemaakt. Zijn familie heeft zich gewend tot Surinaamse media, maar verdere details ontbreken vooralsnog. Wat wel vaststaat, is dat Borger Breeveld een leven leidde vol inzet voor de Surinaamse cultuur. Als acteur, als televisiemaker, als medeoprichter van het Film Instituut Paramaribo en als vader. Zijn werk blijft voortbestaan in de archieven, op het scherm en in de herinnering van iedereen die ooit geraakt werd door Wan Pipel.

Bronnen: AD, Ditjes & Datjes, Nieuws.nl, RTL Nieuws