Onrust in Ter Apel bij zorgcentrum voor bejaarden: ‘Beveiliging´

Een woonzorgcentrum vol kwetsbare ouderen, en buiten op het terrein jongeren op zoek naar een plek om te slapen. Dat was de situatie waarmee Woonzorgcentrum Kloosterheerd in Ter Apel eind juli en begin augustus te maken kreeg. Na meerdere incidenten greep de zorginstelling in: er komt tijdelijk beveiliging, en zorggroep Meander zoekt nu naar een structurele oplossing voor een probleem dat op het eerste gezicht simpel lijkt, maar dat raakt aan grote maatschappelijke spanningen rondom asielopvang.

Ouderen overdag, onrust ’s avonds

Kloosterheerd is een woonzorgcentrum waar overwegend ouderen dag en nacht zorg ontvangen. De instelling valt onder zorggroep Meander, een van de grotere zorgaanbieders in de regio. Juist omdat de deuren van het centrum dag en nacht openstaan, trokken jonge asielzoekers er naartoe. Zij wisten dat de instelling altijd bereikbaar is, en zochten er een slaapplek. Dat leidde tot spanning op het terrein en onrust voor bewoners en medewerkers.

Een woordvoerder van zorggroep Meander legde uit waarom de asielzoekers specifiek voor Kloosterheerd kozen. “Ze weten dat we 24 uur per dag open zijn”, aldus de woordvoerder. Bovendien is Ter Apel het bekendste asielopvangpunt van Nederland, waar geregeld mensen zonder slaapplaats buiten staan. Jonge asielzoekers die geen plek vinden in het volle aanmeldcentrum zoeken vervolgens elders onderdak, soms op plekken die daarvoor niet bedoeld zijn.

Drie incidenten in korte tijd

Volgens berichtgeving vonden er drie incidenten plaats bij het woonzorgcentrum, verspreid over eind juli en begin augustus. Wat die incidenten precies inhielden, is niet bekendgemaakt. Kloosterheerd en Meander hebben geen verdere details vrijgegeven over de aard of ernst van de situaties. Duidelijk is echter dat de incidenten ernstig genoeg waren om direct actie te ondernemen.

Na de incidenten informeerde het woonzorgcentrum de politie, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de gemeente Westerwolde. Alle drie de instanties werden dus direct betrokken bij het zoeken naar een oplossing. Vervolgens werden concrete maatregelen getroffen om de veiligheid van bewoners en medewerkers te garanderen.

Deur op slot na tien uur ’s avonds

Een van de eerste praktische aanpassingen was het vergrendelen van de toegangsdeur. Vanaf 22.00 uur sluit Kloosterheerd de voordeur van binnenuit. Daarmee voorkomt de instelling dat ongewenste bezoekers ’s nachts naar binnen kunnen. Het is een eenvoudige ingreep, maar voor een zorginstelling die altijd open moet zijn voor hulp aan bewoners, is het ook een aanpassing die extra aandacht van het personeel vraagt.

Daarnaast heeft de gemeente Westerwolde extra toezicht ingezet op en rondom het terrein. In de avond en nacht is bovendien een professioneel beveiligingsbedrijf aanwezig bij het woonzorgcentrum. Die combinatie van gemeentelijk toezicht en particuliere beveiliging moet de rust rondom Kloosterheerd herstellen. De beveiliging geldt echter als tijdelijke maatregel, benadrukt Meander. De zorggroep erkent daarmee dat bewaking alleen geen duurzame oplossing biedt.

Meander zoekt naar structurele aanpak

Terwijl de beveiliging ’s avonds en ’s nachts zijn ronde doet, werkt zorggroep Meander aan een meer permanente oplossing. Wat die oplossing precies moet inhouden, is nog niet duidelijk. Dat Meander die zoektocht serieus neemt, blijkt wel uit het feit dat de zorggroep nauw contact onderhoudt met het COA en de gemeente Westerwolde. Bovendien toont de gang van zaken rondom Kloosterheerd aan dat de gevolgen van de opvangproblematiek in Ter Apel verder reiken dan het aanmeldcentrum zelf.

De bewoners van het woonzorgcentrum zijn overwegend ouderen die afhankelijk zijn van zorg. Zij verdienen een veilige en rustige omgeving. Toch is het voor zorgpersoneel een complexe situatie, omdat ook de asielzoekers in een kwetsbare positie verkeren. Zij zoeken immers geen confrontatie, maar een dak boven hun hoofd. Die spanning tussen twee groepen kwetsbare mensen maakt het vinden van een oplossing des te ingewikkelder.

Druk op voorzieningen in Ter Apel blijft

Ter Apel staat al jaren onder druk. Het aanmeldcentrum voor asielzoekers is structureel overvol, en dat zorgt regelmatig voor schrijnende situaties. Mensen slapen buiten, soms zonder eten of sanitaire voorzieningen. Jonge asielzoekers die geen plek vinden, zoeken dan alternatieve slaapplekken in de omgeving. Het is daarbij niet verwonderlijk dat zij uitkomen bij een plek die dag en nacht verlicht en toegankelijk is, zoals Kloosterheerd.

De situatie bij het woonzorgcentrum is daarmee geen incident dat losstaat van de bredere context. Het is een direct gevolg van de aanhoudende druk op de asielopvang in Nederland, en met name in Ter Apel. Zolang het COA het aanmeldcentrum niet volledig ontlast, zullen omliggende instellingen en bewoners de gevolgen blijven voelen. De politie en de gemeente Westerwolde staan daarin voor een lastige opgave: handhaving en hulp moeten hand in hand gaan.

Volgende stappen zijn afwachten

Op dit moment is de tijdelijke beveiliging bij Kloosterheerd nog actief. Zorggroep Meander geeft aan te zoeken naar een structurele oplossing, maar heeft nog niet bekendgemaakt welke richting die oplossing opgaat. De samenwerking met het COA, de politie en de gemeente Westerwolde biedt in elk geval een basis voor overleg. Hoe snel dat overleg tot concrete resultaten leidt, is vooralsnog onduidelijk. Wat wel zeker is: voor de bewoners van Kloosterheerd kan de rust niet snel genoeg terugkeren.