De bewoners van Moerdijk moeten opnieuw geduld opbrengen. Het langverwachte definitieve besluit over de toekomst van hun dorp komt er eind deze maand niet. Dat maakt staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei donderdag bekend tijdens een druk bezochte informatieavond. Voor mensen die al maanden in onzekerheid leven, is dit nieuws een harde klap.
Waarom gold 29 juni als beslissende datum
Al langere tijd staat Moerdijk in het hart van een groot ruimtelijk conflict. Het Rijk, de provincie en de gemeente wilden het haven- en industriecluster bij het dorp fors uitbreiden. Daarvoor was het plan om het dorp te laten verdwijnen. Op 11 november kregen bewoners te horen dat hun dorp moest wijken voor nieuwe energieprojecten. Dat bericht sloeg in als een bom.
Vervolgens werd 29 juni aangewezen als de definitieve datum waarop alle betrokken overheden gezamenlijk uitsluitsel zouden geven. Bewoners, eigenaren en ondernemers richtten hun hele planning op die datum. Echter, vorige week maakte het Rijk een opvallende draai. Het kabinet opperde dat een scenario waarbij Moerdijk toch kan blijven bestaan serieuzer in beeld is gekomen. Staatssecretaris De Bat overweegt daarbij een kleinere uitbreiding van het haven- en industriecluster, in plaats van de oorspronkelijk geplande grootschalige variant.
Nieuw scenario vraagt meer onderzoekstijd
Die beleidswijziging klinkt op het eerste gehoor als goed nieuws voor de bewoners. Toch zorgt ze nu voor opnieuw uitstel. Het Rijk, de provincie én de gemeente Moerdijk geven aan dat ze meer tijd nodig hebben om dit nieuwe scenario grondig te doorrekenen en de consequenties ervan te begrijpen. Zonder die kennis kan geen enkel besluit verantwoord worden genomen, zo luidt de officiële redenering.
Wethouder Danny Dingemans erkende donderdag openlijk de pijn van dit uitstel. Toch verdedigt hij de keuze: “Als de kans bestaat dat het dorp behouden kan blijven, is dat goed nieuws. Dan moet je dat serieus onderzoeken. Het zou daarom onverstandig zijn om nu een besluit door te drukken. Bij zo’n ingrijpende beslissing moet je daar honderd procent zeker van zijn.” Bovendien voegde hij daar aan toe: “Als ik nu niet precies weet wat de consequenties hiervan zijn, kan ik ook geen besluit nemen, hoe goed ik ook snap dat er behoefte is aan duidelijkheid.”
Wat De Bat op 29 juni wél kan beloven
Staatssecretaris De Bat kon donderdagavond geen concrete einddatum noemen voor het definitieve besluit. Wat hij wél toezegde: op 29 juni maakt hij duidelijk hoeveel extra tijd nodig is om “de rest van de stappen te zetten.” Dat is dus geen besluit meer, maar een tijdlijn over wanneer er een besluit valt. “Ik kan geen datum geven en dat is waar de mensen op wachten”, erkende De Bat zelf nuchter tegenover de aanwezige bewoners.
Daarmee verschuift 29 juni van een beslissende dag naar een nieuwe tussenstap in een al lang slepend proces. De bewoners krijgen die avond dus opnieuw geen antwoord op de fundamentele vraag: verdwijnt ons dorp of niet? Wethouder Dingemans benadrukte bovendien het bredere effect: “We zijn ons erg bewust wat dit met mensen doet, ook in het agrarisch gebied. Het maakt heel veel los en juist daarom willen we af van dit gepingpong.”
Bewonerscollectief spreekt van ‘absurde’ situatie
Het bewonerscollectief reageert fel. Marianne Quik, woordvoerder namens de bewoners, noemt de gang van zaken ronduit absurd. Haar woorden liegen er niet om: “Er is ons op 11 november verteld dat ons dorp moet verdwijnen. De gevolgen zijn nu al zichtbaar. Er zijn inwoners die hun overleden dierbaren nu al elders laten begraven. Wanneer krijgen we als bewoners nu eindelijk duidelijkheid die wij als bewoners zo hard verdienen.”
Die uitspraak over het begraven van dierbaren illustreert hoe diep de onzekerheid het dagelijkse leven van Moerdijk-bewoners raakt. Mensen nemen levensgrote beslissingen op basis van onvolledige informatie. Ze verkopen of kopen geen huizen meer, doen geen investeringen en leven in een soort collectieve pauzestand. Het bewonerscollectief heeft dan ook weinig begrip voor de voortdurende vertragingen, ook al erkent het dat een scenario waarbij het dorp blijft bestaan in principe positief is.
Hoe het zover is gekomen
De kern van het conflict ligt in de ruimteclaims voor nieuwe energieprojecten langs het Moerdijk-cluster. Het kabinet wilde de haven- en industriezone fors uitbreiden om grootschalige energieinfrastructuur te kunnen realiseren. Daarvoor leek het dorp simpelweg in de weg te staan. Echter, inmiddels is de overtuiging gegroeid bij het kabinet dat een kleinere uitbreiding wellicht volstaat. Daardoor hoeft het dorp mogelijk niet langer te verdwijnen. Dat klinkt als een oplossing, maar het vergt opnieuw grondige berekeningen en bestuurlijk overleg tussen meerdere overheden.
Omdat het Rijk, de provincie en de gemeente elk hun eigen bevoegdheden en belangen hebben, is afstemming tijdrovend. Bovendien moeten nieuwe scenario’s juridisch, financieel en ruimtelijk worden uitgewerkt voordat een besluit stand houdt. Dat verklaart deels de vertraging, al neemt dat de frustratie bij de bewoners niet weg.
Wat nu volgt voor het dorp
Op 29 juni presenteert staatssecretaris De Bat een nieuwe tijdlijn. Wanneer het definitieve besluit daarna daadwerkelijk valt, is vooralsnog onbekend. De bewoners van Moerdijk leven intussen verder in onzekerheid, precies zoals ze dat al maanden doen. Ondertussen volgt Omroep Brabant in de serie Ondertussen in Moerdijk enkele inwoners in hun dagelijks leven, om te laten zien wat deze aanhoudende onzekerheid concreet betekent voor gewone mensen in een dorp dat misschien verdwijnt, maar misschien ook niet.
Bronnen en credits
Bronnen: NOS, Omroepbrabant.nl
