Kinderombudsmannen slaan alarm over zorg asielkinderen: ‘Niemand weet wie verantwoordelijk is’
Kinderombudsmannen uit zes grote Nederlandse steden luiden de noodklok. Voor bijna 20.000 kinderen in de asielopvang dreigt langdurige onzekerheid over hun toegang tot preventieve jeugdgezondheidszorg. De ombudsmannen stuurden een urgente brief aan de ministers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Asiel en Migratie. De kern van hun zorg: een gevaarlijk gat van acht maanden zonder duidelijke verantwoordelijkheid.
Een contract loopt af, een opvolger is er nog niet
Het probleem is concreet en urgent. Het contract met de huidige uitvoerder, GGD GHOR, loopt op 1 oktober af. De nieuwe uitvoerder begint pas op 1 juni 2027. Tussen deze twee data gaapt een periode van maar liefst acht maanden. In die tussenperiode is volgens de ombudsmannen volstrekt onduidelijk wie de zorg voor kwetsbare kinderen in de asielopvang op zich neemt. Dat is precies waar hun brandbrief over gaat.
De ombudsmannen stellen heldere vragen aan de ministers. Wie is er verantwoordelijk tijdens die tussenperiode? En hoe garandeert de overheid de kwaliteit van en de toegang tot zorg? Tot nu toe blijft een duidelijk antwoord uit. De kinderombudsmannen eisen duidelijkheid, en wel snel.
Kwetsbare kinderen in een kwetsbare situatie
Kinderen in de asielopvang verkeren al in een uitzonderlijk moeilijke positie. Ze groeien op in onzekerheid over hun toekomst, hun verblijfsstatus en hun omgeving. Juist voor deze groep is preventieve gezondheidszorg van groot belang. Denk aan vaccinaties, gehooronderzoeken, oogcontroles en psychosociale begeleiding. Dit zijn geen luxe voorzieningen, maar basisrechten.
De kinderombudsmannen benadrukken dat het VN-Kinderrechtenverdrag geldt voor alle kinderen op Nederlands grondgebied. Nationaliteit of verblijfsstatus mag geen verschil maken. Elk kind heeft recht op goede gezondheidszorg, ongeacht waar het vandaan komt of waar het tijdelijk verblijft. Dit standpunt is juridisch verankerd, maar in de praktijk dreigt het nu met voeten te worden getreden.
Zes steden, één geluid
De brief werd ondertekend door kinderombudsmannen uit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Nijmegen en Groningen. Het gaat om een gezamenlijke actie vanuit de zes grootste steden van Nederland. Dat zes afzonderlijke instanties dit signaal tegelijk afgeven, is veelzeggend. Het toont aan dat de bezorgdheid breed gedragen wordt en niet beperkt blijft tot één regio.
In elk van deze steden bevinden zich asielopvanglocaties. De kinderombudsmannen zien in hun dagelijkse werk hoe kwetsbaar kinderen in deze situaties zijn. Hun gezamenlijke actie is geen symbolisch gebaar. Het is een directe oproep aan de nationale overheid om verantwoordelijkheid te nemen voordat het te laat is.
Bijna 20.000 kinderen in onzekerheid
Volgens de kinderombudsmannen gaat het om bijna 20.000 kinderen. Dat is het aantal dat zij koppelen aan de dreigende onzekerheid over de preventieve jeugdgezondheidszorg. De exacte berekening achter dit getal is niet openbaar gemaakt. Maar de omvang is duidelijk: het gaat niet om een kleine groep. Het gaat om tienduizenden kinderen die afhankelijk zijn van een zorgsysteem dat dreigt te haperen.
Preventieve jeugdgezondheidszorg is niet hetzelfde als curatieve zorg. Het gaat om zorg die problemen voorkomt, in plaats van behandelt. Als kinderen maandenlang geen toegang hebben tot reguliere controles en vaccinaties, kunnen problemen later groter worden en moeilijker op te lossen. De kosten, zowel menselijk als financieel, kunnen dan aanzienlijk hoger uitvallen.
Structureel probleem of tijdelijk obstakel
De situatie roept bredere vragen op over hoe Nederland omgaat met de gezondheidszorg voor asielzoekers. De huidige discussie gaat over een specifiek contractgat tussen twee uitvoerders. Maar achter dit praktische probleem schuilt een fundamentelere kwestie. Hoe borgt de overheid continuïteit van zorg voor de meest kwetsbare groepen in de samenleving?
Het feit dat zo’n gat überhaupt kan ontstaan, wijst op een gebrekkige planning. Een aanbestedingstraject voor zorg aan kinderen zou zo georganiseerd moeten worden dat er nooit een ongedekte periode ontstaat. Dat dit nu wel dreigt te gebeuren, baart de ombudsmannen grote zorgen. En terecht, want het zijn de kinderen die uiteindelijk de prijs betalen voor bestuurlijke tekortkomingen.
De ministeries moeten handelen
De brief is gericht aan het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het Ministerie van Asiel en Migratie. Beide ministeries dragen een gedeelde verantwoordelijkheid. Het ene voor de kwaliteit van de gezondheidszorg, het andere voor de omstandigheden in de asielopvang. De ombudsmannen roepen beide ministers op om gezamenlijk een oplossing te presenteren.
Wat die oplossing precies moet inhouden, laten de ombudsmannen open. Maar de minimumeisen zijn helder. Er moet iemand aanwijsbaar verantwoordelijk zijn. De kwaliteit van de zorg mag niet verslechteren. En de toegang tot preventieve jeugdgezondheidszorg moet gegarandeerd blijven, ook in de tussenperiode. Of de ministeries gehoor geven aan deze oproep, is op dit moment nog niet bekend.
Wat er nu op het spel staat
De komende weken zijn cruciaal. Het aflopen van het contract met GGD GHOR op 1 oktober nadert snel. Zonder concrete afspraken over de tussenperiode komen duizenden kinderen in een zorgvacuüm terecht. Dat is niet alleen een praktisch probleem, maar ook een moreel en juridisch vraagstuk. Nederland heeft internationale verplichtingen op het gebied van kinderrechten. Die verplichtingen gelden ook voor kinderen die hier op asiel wachten.
De kinderombudsmannen hebben hun signaal afgegeven. Nu is het aan de ministers om te handelen. Elke dag uitstel vergroot de kans dat tienduizenden kwetsbare kinderen de dupe worden van trage besluitvorming. De brief is verstuurd, de bal ligt bij Den Haag.
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
