Jetten ziet Groningse frustratie van dichtbij: ‘Het is eigenlijk wel gek’

Protesterende bewoners met spandoeken, onbeantwoorde vragen over ongelijke behandeling en woningen die tot 2034 op herstel moeten wachten. Premier Rob Jetten werd maandag in het Groningse aardbevingsgebied geconfronteerd met een werkelijkheid die hij zelf als “gek” bestempelde. Toch erkende hij ook meteen zijn eigen beperkingen: “Dit ene bezoekje gaat ook niet het verschil maken.”

Een dorp in twee gezichten

Het werkbezoek begon maandagochtend in Zeerijp, een dorp dat midden in de herstelfase zit. Lopend door de straten viel Jetten iets op wat hij zelf niet had verwacht. “Je kunt aan het dak zien of het al hersteld is of niet”, zei hij. Sommige daken zijn al vernieuwd, andere nog niet. De zichtbare tweedeling tekent de situatie van duizenden Groningers die al jarenlang wachten op duidelijkheid en actie.

In Zeerijp ziet de premier naar eigen zeggen inmiddels “een goede manier” om het dorp stap voor stap aan te pakken. Bovendien erkende hij dat tempo ook nadelen heeft. “Waar ik niet zo bij stil had gestaan, is dat je niet alles tegelijk wilt doen, omdat anders het hele dorp vastloopt”, aldus Jetten. De verwachting is dat in 2034 het laatste huis in het dorp klaar is. Dat is een planning die lang duurt, maar die de bewoners zelf niet opnieuw willen herzien. “Ik hoor dat de dorpsbewoners graag willen dat we nu vasthouden aan die planning, dat we daar niet nu weer aan gaan morrelen vanuit Den Haag.”

Spandoeken bij aankomst in Appingedam

In Appingedam was de sfeer grimmiger. Bij aankomst stond een groep bewoners klaar met spandoeken. Zij vinden dat de hersteloperatie niet eerlijk verloopt. Lammie Kwint, een bewoonster van het dorp, verwoordde de kern van de frustratie direct. “Waarom wordt de ene kant van de straat wel gesloopt en nieuw gebouwd, en wij niet?” vroeg zij. Het is een vraag die in het aardbevingsgebied veel wordt gesteld, maar zelden bevredigend wordt beantwoord.

Jetten zei het “goed” te vinden dat de demonstrerende vrouwen van zich lieten horen. Tegelijkertijd plaatste hij hun vraag in een breder perspectief. “Het is eigenlijk wel gek dat mensen vragen om de sloop van hun woning”, zei hij achteraf. Daarmee benadrukte hij hoe abnormaal de situatie in het gebied eigenlijk is. Mensen smeken om afbraak van hun eigen huis, omdat dat de enige weg is naar een nieuw, veilig thuis.

Leven in een wisselwoning

Tijdens het bezoek sprak de premier ook met jongeren uit het gebied. Zij vertelden hem hoe het is om ineens uit je vertrouwde omgeving te worden gehaald. Als een woning wordt verbouwd, verhuizen bewoners naar een zogenoemde wisselwoning. Een anonieme jongere omschreef die situatie treffend. “Een soort IKEA-vakantiewoning. Alles erop en eraan, maar het is niet echt een thuis.”

Sommige bewoners wonen maanden in zo’n tijdelijke woning, anderen soms jaren. Voor jongeren betekent dat: een ander schooltraject, nieuwe buren, wegvallen van vrienden in de buurt. Jetten leek zichtbaar onder de indruk van deze persoonlijke verhalen. Toch benadrukte hij ook dat hij begrip begrijpelijk vindt, maar dat dat begrip op zichzelf geen oplossing biedt.

Nijboer als schakel tussen Den Haag en het dorp

Jetten ziet dat er veel onduidelijkheid leeft bij bewoners over waarom bepaalde keuzes worden gemaakt. Daarom legt hij een concrete taak neer bij Henk Nijboer, die door het kabinet is aangesteld als regeringscommissaris. Nijboer moet processen beter uitleggen en als verbindende schakel optreden tussen de overheid en het gebied. Jetten heeft toegezegd dat Nijboer ook in gesprek gaat met de demonstrerende bewoners uit Appingedam.

Nijboer zelf omschreef zijn rol in heldere bewoordingen. “Waarmee kan ik je helpen? Dat is mijn hoofdvraag aan iedereen. Aan bewoners, jongeren, maatschappelijke organisaties en de instituties.” Daarnaast wil hij de samenwerking verbeteren en mensen sneller duidelijkheid geven. “Ze snappen soms echt niet waarom in de ene straat iets wel gebeurt en in de andere niet”, erkende Nijboer. Een concrete datum voor dat gesprek met de demonstranten is nog niet bekend.

Eerlijkheid over de grenzen van een bezoek

Opvallend aan het optreden van Jetten maandag was zijn openheid over wat een werkbezoek wel en niet kan bereiken. Geen groot gebaar, geen aankondiging van een nieuwe maatregel en geen belofte die snel zou worden vergeten. In plaats daarvan erkende hij het cynisme van de bewoners en zei hij dat ronduit te begrijpen. Jarenlange vertraging, onduidelijke communicatie en zichtbare ongelijkheid tussen buren leiden nu eenmaal tot wantrouwen jegens de overheid.

Het aardbevingsgebied in Groningen kampt al decennia met de gevolgen van gaswinning. De versterkingsoperatie en het schadeherstel verlopen al jaren moeizaam, ondanks meerdere beloften vanuit Den Haag. Bewoners hebben inmiddels meerdere premiers en bewindspersonen zien komen en gaan, elk met hun eigen toezeggingen. Dat maakt het cynisme niet alleen begrijpelijk, maar ook diepgeworteld.

Volgende stap ligt bij Nijboer

Na het bezoek van maandag ligt de bal voorlopig bij regeringscommissaris Henk Nijboer. Hij moet de kloof dichten tussen wat mensen ervaren en wat de overheid communiceert. Of dat lukt, hangt af van meer dan goede bedoelingen. Bewoners in Zeerijp en Appingedam hebben duidelijk aangegeven dat zij daadwerkelijke actie willen zien, geen bezoeken alleen. De toegezegde gesprekken met demonstrerende bewoners worden daarin een eerste, kleine maar betekenisvolle toets.

Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl