Rechtbank wacht op psychiaters terwijl zaak-Lisa stilstaat: ‘Eind oktober verwacht’

De rechtszaak rond de dood van de 17-jarige Lisa ligt voorlopig stil. Het psychiatrisch rapport over verdachte Chris Jude is namelijk nog lang niet klaar. Tijdens een inleidende zitting in Amsterdam werd dinsdag duidelijk dat het onderzoek van het Pieter Baan Centrum op zijn vroegst eind oktober wordt afgerond. Daarmee schuift de hele procedure opnieuw op, terwijl de samenleving wacht op antwoorden.

Een zaak die de stad schokte

De dood van Lisa sloeg hard in. De 17-jarige was onderweg naar huis na een avond stappen, toen ze om het leven werd gebracht. De zaak leidde tot grote maatschappelijke onrust, vooral in Amsterdam, waar de stad al jaren worstelt met veiligheidsvraagstukken rond het nachtleven. De arrestatie van Chris Jude, op dat moment 23 jaar oud, bracht enige duidelijkheid. Toch bleef er veel onzekerheid over de achtergrond van het misdrijf.

Sindsdien volgt de zaak de gebruikelijke juridische route, maar die verloopt allerminst vlot. De rechter heeft het Pieter Baan Centrum opdracht gegeven een uitgebreid psychiatrisch onderzoek uit te voeren naar de geestestoestand van Jude. Zulk onderzoek kost tijd, juist omdat het nauwkeurig en grondig moet zijn. De uitkomsten ervan wegen namelijk zwaar in de uiteindelijke rechtszaak.

Rol van het Pieter Baan Centrum

Het Pieter Baan Centrum is het gerenommeerde forensisch-psychiatrische instituut dat in Nederland regelmatig wordt ingeschakeld bij ernstige strafzaken. Deskundigen van het centrum onderzoeken verdachten gedurende een langere periode. Bovendien brengen zij aan de rechter advies uit over de toerekeningsvatbaarheid van de betrokkene. Dat advies speelt een cruciale rol bij de straftoemeting. Hoe langer het onderzoek duurt, hoe later de inhoudelijke behandeling van de zaak kan beginnen.

Volgens berichten die dinsdag tijdens de inleidende zitting naar buiten kwamen, is het rapport over Chris Jude op zijn vroegst eind oktober beschikbaar. Dat is een aanzienlijke vertraging voor iedereen die betrokken is bij deze zaak. Omdat het rapport er nog niet is, kon de rechtbank ook nog geen knoop doorhakken over de verdere planning.

November en januari als volgende stappen

De rechtbank staat echter niet volledig stil. Er is inmiddels een nieuwe inleidende zitting gepland op 2 november, zo meldde AT5. Op die zitting bespreken rechter, aanklager en verdediging de conclusies van het psychiatrisch rapport, zodra dat beschikbaar is. Daarnaast krijgt de verdediging dan de gelegenheid om eventuele aanvullende onderzoekswensen in te dienen. Dat is een standaardprocedure, maar het verlengt de doorlooptijd van de zaak wel verder.

De inhoudelijke behandeling van de strafzaak staat bovendien pas gepland in januari. Daarvoor zijn drie volledige zittingsdagen gereserveerd, wat aangeeft dat het om een omvangrijke en complexe zaak gaat. Pas dan krijgt de rechter de kans om alle bewijzen, getuigenverklaringen en deskundigenrapporten volledig te wegen. Daarna volgt het vonnis, al valt niet te zeggen wanneer dat precies uitgesproken wordt.

Wat het rapport moet uitwijzen

Het psychiatrisch onderzoek is niet vrijblijvend. Het rapport van het Pieter Baan Centrum moet de rechter helpen te begrijpen welke rol de geestestoestand van Chris Jude speelde ten tijde van het misdrijf. Bovendien geeft het een inschatting van het risico op herhaling. Die twee elementen zijn doorslaggevend voor de uiteindelijke straf of maatregel. In ernstige strafzaken kan een dergelijk rapport bepalend zijn voor het verschil tussen een gevangenisstraf en een tbs-maatregel.

Eerder werd bekend dat Jude naar eigen zeggen stemmen in zijn hoofd hoorde die hem aanzetten tot het misdrijf. Die verklaring maakt psychiatrisch onderzoek des te relevanter. Toch is het aan de deskundigen van het Pieter Baan Centrum om te beoordelen wat die verklaring feitelijk betekent voor de juridische beoordeling van zijn toestand. De rechter baseert zich daarna op dat wetenschappelijk onderbouwde oordeel, niet op de verklaring van de verdachte zelf.

Lange wachttijd voor nabestaanden

Voor de nabestaanden van Lisa is elke vertraging pijnlijk. Zij wachten al lange tijd op een inhoudelijk proces, op duidelijkheid en, uiteindelijk, op gerechtigheid. Elke uitgestelde zitting verlengt die periode van onzekerheid. De vertraging is juridisch begrijpelijk, omdat grondig onderzoek nu eenmaal tijd vergt. Toch voelt die boodschap voor de familie en vrienden van het slachtoffer ongetwijfeld als een nieuwe klap.

Bovendien is er in Amsterdam brede maatschappelijke aandacht voor de zaak. De dood van een 17-jarig meisje onderweg naar huis raakt een diep gevoel van onveiligheid. Velen volgen het verloop van de zaak dan ook op de voet, in de hoop dat het proces uiteindelijk helderheid en een vonnis brengt dat recht doet aan het slachtoffer.

Procedure loopt door tot in het nieuwe jaar

De komende maanden worden daarmee cruciaal. Eind oktober moet het rapport van het Pieter Baan Centrum af zijn. Vervolgens beoordeelt de rechtbank op 2 november de conclusies en beslist zij over eventueel aanvullend onderzoek. Daarna gaat de zaak in januari inhoudelijk van start, met drie zittingsdagen op de agenda. Pas na die behandeling kan de rechter een vonnis voorbereiden. De zaak rond de dood van de 17-jarige Lisa en verdachte Chris Jude vraagt dus nog maanden geduld van iedereen die betrokken is.