Sybrand Buma volgt Thom de Graaf op bij Raad van State: ‘Bijna acht jaar’

Na bijna acht jaar als vicepresident van de Raad van State neemt Thom de Graaf op 30 juni officieel afscheid. Het wordt een bijzondere bijeenkomst: Koning Willem-Alexander, Koningin Máxima en Prinses Amalia zijn alle drie aanwezig, samen met minister-president Rob Jetten. Wie De Graaf opvolgt, staat al vast, en die opvolger draagt een vertrouwde naam in de Nederlandse politiek.

Rijksvoorlichtingsdienst maakt aanwezigheid bekend

De Rijksvoorlichtingsdienst kondigde woensdag 10 juni officieel aan wie er op 30 juni aanwezig zal zijn bij het afscheid. Naast het voltallige koningspaar schuift ook premier Rob Jetten aan. Dat is geen toeval: de Raad van State staat in directe verbinding met de uitvoerende macht en het staatshoofd. Bovendien speelt het orgaan een centrale rol in het wetgevingsproces, waardoor aanwezigheid van de regeringsleider logisch en gepast is.

De aankondiging benadrukt het gewicht dat Den Haag toekent aan dit afscheid. Thom de Graaf bekleedde de functie van vicepresident bijna acht jaar. Dat is een lange periode voor een van de zwaarst wegende adviserende posities binnen de Nederlandse rechtsstaat. Zijn vertrek markeert daarmee een duidelijk institutioneel moment, geen alledaagse wissel van de wacht.

Wat de Raad van State precies doet

De Raad van State is het hoogste adviesorgaan van de Nederlandse regering. Het college buigt zich onder meer over inkomende wetsvoorstellen en geeft bindend juridisch advies aan het kabinet. Bovendien fungeert het als hoogste bestuursrechter in Nederland. Dat maakt de functie van vicepresident uiterst invloedrijk: de vicepresident leidt in de praktijk de dagelijkse gang van zaken binnen het orgaan.

Voorzitter van de Raad van State is formeel de koning zelf. Daarom houdt Koning Willem-Alexander tijdens de buitengewone vergadering op 30 juni een toespraak. Die vergadering is speciaal belegd ter ere van het vertrek van De Graaf. Zo’n buitengewone vergadering is een formeel en zeldzaam gebruik binnen het instituut, wat de ceremoniële importantie van de gelegenheid extra onderstreept.

Rol van Máxima en Amalia binnen het orgaan

Bovendien zijn Koningin Máxima en Prinses Amalia lid van de afdeling Advisering van de Raad van State. Deze afdeling behandelt wetsvoorstellen en geeft adviezen aan de regering. Hun aanwezigheid op 30 juni heeft daardoor niet alleen een ceremonieel karakter, maar past ook binnen hun officiële rol als staatsrechtelijke leden van het orgaan.

Prinses Amalia werd eind 2021 door haar vader, de koning, binnengeleid bij de Raad van State. Dat gebeurde met een duidelijk doel: zij kon zo praktische kennis opdoen over wetgeving en het staatsrecht. Omdat zij de troonopvolgster is, vormt die ervaring een directe voorbereiding op haar toekomstige taak als staatshoofd. Haar aanwezigheid bij het afscheid van De Graaf past dus volledig in die lijn van institutionele vorming.

Sybrand Buma neemt het stokje over

Per 1 juli neemt Sybrand Buma de taken van Thom de Graaf over als vicepresident van de Raad van State. Buma is geen onbekende in Den Haag. Hij was jarenlang fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer en diende daarna als commissaris van de Koning in Friesland. Zijn benoeming werd eerder dit jaar al bekendgemaakt en betekent een naadloze overgang voor het adviesorgaan.

De keuze voor Buma viel destijds op een man met brede politieke en bestuurlijke ervaring. Dat is precies wat de positie vereist: iemand die weet hoe de politieke en juridische wereld in elkaar grijpen. Zijn achtergrond maakt hem tot een profiel dat past bij de veelomvattende verantwoordelijkheden van de vicepresidentsfunctie.

Een institutioneel afscheid met staatsrechtelijk gewicht

Het vertrek van Thom de Graaf trekt daarmee aandacht op meerdere niveaus tegelijk. Enerzijds is het een persoonlijk afscheid van een publieke figuur die bijna een decennium een sleutelrol vervulde. Anderzijds benadrukt de aanwezigheid van het volledige koningspaar, Prinses Amalia en de minister-president hoe hoog de Raad van State aangeschreven staat in het Nederlandse staatsbestel. Het is bovendien een zeldzame gelegenheid waarbij de koninklijke familie in volle bezetting aanwezig is bij een institutioneel ceremonieel moment buiten de vaste kalender van nationale feestdagen.

Voor Prinses Amalia in het bijzonder is dit ook een leermoment in de praktijk. Ze woont niet alleen het afscheid bij als lid van de afdeling Advisering, maar ziet tegelijkertijd hoe institutionele overdracht binnen een rechtsstaat eruitziet. Dergelijke ervaringen zijn onderdeel van haar geleidelijke voorbereiding op het koningschap, een traject dat al jaren zorgvuldig wordt uitgestippeld door het hof.

Voorbereiding op een nieuwe fase voor de Raad van State

Op 30 juni sluit Thom de Graaf daarmee een hoofdstuk af dat bijna acht jaar duurde. De dag erna, op 1 juli, begint Sybrand Buma officieel aan zijn nieuwe rol. De Raad van State gaat zo van de ene naar de andere fase zonder onderbreking. De aanwezigheid van het koningspaar, Amalia en premier Jetten maakt dat de ceremonie ook politiek gezien alle aandacht krijgt die ze verdient. Nederland zwaait een vicepresident uit op de manier die bij het zwaargewicht van zijn functie past.

Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl, RTL Nieuws