Theaterstuk over queer activisme trekt heel Nederland door: ‘In opstand tegen geweld’

Een theatervoorstelling over verzet, identiteit en de strijd voor lhbtiqa+-rechten gaat de komende maanden het hele land door. Wachten op MARSHA, het stuk van schrijver en regisseur Raymi Sambo en Internationaal Theater Amsterdam, is klaar voor een uitgebreide Nederlandse tournee. Drie maanden lang spelen de acteurs in theaters van noord tot zuid. Wie het stuk wil zien, heeft ruimschoots de kans.

Een voorstelling geworteld in activisme

De voorstelling draait om de figuur van Marsha P. Johnson, een iconische activist uit de Amerikaanse queerbeweging. Volgens de makers staat Johnson symbool voor een generatie mensen die zich uitsprak in een tijd dat dat levensgevaarlijk was. Het thema is allesbehalve historisch stof; het stuk raakt aan actuele discussies over veiligheid en gelijkwaardigheid voor lhbtiqa+-personen in de samenleving van vandaag.

Bovendien beschrijven de bronnen hoe in de voorstelling een groep queeractivisten in opstand komt tegen toenemende pesterijen en het toenemende geweld tegen lhbti’ers. Dat verzet speelt zich af in navolging van de beroemde Stonewall-rellen uit 1969, toen queeractivisten in New York terugvochten nadat de politie een bekende gayclub wilde ontruimen. Die historische episode vormt de emotionele kern van het stuk en geeft de personages hun motivatie.

Sambo en ITA bundelen hun krachten

Raymi Sambo is de drijvende kracht achter Wachten op MARSHA. Sambo werkte voor dit project samen met toneelgroep ITA, een van de toonaangevende theatergezelschappen van Nederland. Die samenwerking leverde een voorstelling op die eerder al in Amsterdam te zien was, rondom het grote internationale evenement WorldPride. Daarna bleek de vraag groot genoeg om een volledige tournee te rechtvaardigen.

De keuze voor ITA als coproducent is veelzeggend. Het gezelschap staat bekend om maatschappelijk betrokken theater dat een breed publiek aanspreekt. Daarnaast beschikt ITA over de infrastructuur om een tournee van drie maanden door heel Nederland te organiseren. De combinatie van Sambo’s artistieke visie en de slagkracht van ITA maakt dit project tot een van de opvallendere theaterinitiatieven van dit theaterseizoen.

Een cast van vijf op de planken

Op de planken verschijnen vijf acteurs die samen de wereld van Wachten op MARSHA tot leven brengen. Volgens beschikbare informatie spelen Ro Verwey, Lars Brinkman, Marie-Claire Molly, Maartje Strijk en Jan van Est de hoofdrollen. Elk van hen geeft vorm aan personages die worstelen met geweld, onrecht en de zoektocht naar een veilige plek in de samenleving. De bezetting combineert ervaring met frisheid, wat de voorstelling een eigen kleur geeft.

De acteurs staan voor de uitdaging om zware thema’s toegankelijk te maken voor een divers theaterpubliek. Omdat het stuk de Stonewall-rellen als historisch vertrekpunt neemt, moeten zij tegelijkertijd verleden en heden overbruggen. Dat is een dramaturgisch kunstje dat niet elk gezelschap slaagt, maar de combinatie van Sambo’s regie en de ervaring van de cast wekt vertrouwen.

Van Breda tot Nijmegen: tournee trekt heel Nederland door

Wachten op MARSHA is de komende maanden op meerdere plaatsen te zien. De tournee voert het gezelschap onder meer naar Breda, Den Bosch, Den Haag, Eindhoven, Gouda, Haarlem, Nijmegen, Leiden, Rotterdam en Tilburg. Dat is een indrukwekkende lijst die aantoont dat de makers bewust kiezen voor een breed bereik buiten de Randstad. Theaterliefhebbers in kleinere steden krijgen daardoor evengoed de kans dit stuk te zien.

Die geografische spreiding is niet vanzelfsprekend. Veel voorstellingen blijven hangen in Amsterdam of de grote Randstadsteden. Doordat Wachten op MARSHA ook steden als Gouda en Tilburg aandoet, bereikt het thema van queer activisme een publiek dat anders misschien niet zo snel naar dit soort theater zou gaan. Dat is op zichzelf al een politieke keuze.

Relevantie in een gespannen klimaat

Het is geen toeval dat een voorstelling als Wachten op MARSHA juist nu op tournee gaat. In verschillende Europese landen staan de rechten van lhbtiqa+-personen onder druk. Berichten over geweld en discriminatie zijn in Nederland regelmatig in het nieuws. Daardoor krijgt een theaterstuk dat de strijd van queeractivisten centraal stelt extra lading, ver voorbij de historische context van de jaren zestig.

Theater heeft van oudsher de kracht om maatschappelijke thema’s te verbeelden op een manier die directe emotionele impact heeft. Dat onderscheidt het van een krantenartikel of een documentaire. Bovendien biedt de theaterzaal een ruimte voor collectieve ervaring, waarbij het publiek gezamenlijk wordt geconfronteerd met ongemakkelijke vragen. In dat opzicht past Wachten op MARSHA in een lange traditie van geëngageerd theater dat niet wegkijkt van de werkelijkheid.

Drie maanden op tournee door heel het land

De tournee van Wachten op MARSHA duurt drie maanden en loopt langs theaters verspreid over heel Nederland. Wie de voorstelling wil bijwonen, doet er verstandig aan tijdig kaartjes te reserveren, want de belangstelling voor dit soort maatschappelijk geëngageerd theater is de afgelopen jaren gegroeid. Raymi Sambo en ITA brengen met deze tournee een stuk dat zowel historisch geworteld als acuut relevant is, recht naar de harten van theaterliefhebbers door het hele land.