Met het vertrouwde koffertje in de hand liep minister Eelco Heinen van Financiën dinsdag de Tweede Kamer binnen. Daarmee markeerde hij het slotstuk van Prinsjesdag 2026, de dag waarop het kabinet zijn financiële plannen aan het parlement presenteert. Zijn boodschap was helder en direct: Nederland loopt vast, en dat moet veranderen.
Een jaarlijkse traditie met historische wortels
Het koffertje is inmiddels een icoon van de Nederlandse begrotingspolitiek. Volgens de NOS begon de traditie van het aanbieden van de miljoenennota aan de Tweede Kamer al in 1947. Sindsdien is het een vast ritueel op Prinsjesdag geworden. De minister van Financiën stapt met het koffertje voor de camera’s, laat het zien aan de pers en overhandigt het vervolgens formeel aan de Kamer.
Dit jaar was het dus Eelco Heinen (VVD) die die rol op zich nam. Hij deed dat namens het kabinet-Jetten, een minderheidskabinet dat zich vooraf niet heeft verzekerd van een vaste Kamermeerderheid. Dat gegeven kleurde ook de toon van zijn presentatie: ambitieus, maar tegelijkertijd bewust van de politieke grenzen.
Inhoud van de miljoenennota: economie als kernthema
In het koffertje zat de Rijksbegroting voor 2027, samen met de bijbehorende miljoenennota. Die documenten bevatten de financiële plannen van het kabinet voor het komende jaar. Heinen benadrukte bij de aanbieding dat economische groei voor hem centraal staat. Regeldruk, trage vergunningverlening en een overvol stroomnet belemmeren die groei, zo stelde hij.
,,Nederland loopt echt op meerdere fronten vast\”, aldus Heinen. ,,Mensen die meer willen bijdragen, lopen onnodig vast in regelingen. Bedrijven die willen groeien, lopen vast door regels en verplichtingen.\” Bovendien wees hij erop dat hervormingen te vaak worden beoordeeld vanuit angst voor verlies, in plaats van vanuit de kansen die ze bieden. Meer ruimte voor groei, dat was zijn oproep.
Die groei is volgens de bewindsman niet alleen wenselijk, maar noodzakelijk. ,,Het gaat om werk, om een goed inkomen, om onderwijs voor je kinderen, om zorg waar je op kunt rekenen, en om een land dat sterk genoeg is om zichzelf te verdedigen\”, zo citeerde het AD de minister. De rijksbegroting vormt daarvoor het financiële fundament.
Koopkracht op peil, maar werkenden betalen meer
Het kabinet slaagt er volgend jaar in om de koopkracht redelijk op peil te houden, met enkele gerichte maatregelen. Toch zitten er addertjes onder het gras. Wie werkt, betaalt de komende jaren verhoudingsgewijs steeds meer belasting. Dat is een belangrijk signaal uit de begrotingsstukken die eerder al uitlekten.
Daarnaast schuift het kabinet-Jetten veel grote maatregelen voor zich uit. Omdat het geen vaste meerderheid in de Tweede Kamer heeft, vermijdt het controversiële keuzes. Toch presenteert het kabinet een reeks plannen, waaronder een eigen risico dat richting de 400 euro gaat en subsidies voor starters op de woningmarkt. Bovendien worden er middelen vrijgemaakt voor duurzaamheid.
Prinsjesdag verliep niet zonder incidenten
De aanloop naar de aanbieding van het koffertje verliep roerig. Activisten van Extinction Rebellion gooiden eerder op de dag rode verf op de route van de glazen koets. Later smeerden zij een blauwzwart goedje op de ramen van het tijdelijke pand van de Tweede Kamer in Den Haag. Volgens de groep ging het om nepbloed en nepolie, als protest tegen miljardensteun van het kabinet voor grote vervuilers.
De politie hield in totaal 21 personen aan. Zes van hen bekladden het wegdek, twaalf namen deel aan een onaangekondigde demonstratie en drie waren verantwoordelijk voor het bekladden van het Kamergebouw. Aan het einde van de dag zaten nog drie mensen vast. De gemeente Den Haag sprak desondanks van een Prinsjesdag met veel blije mensen, waarop ook volop gedemonstreerd werd.
Troonrede zette de toon voor het debat
Eerder op de dag las koning Willem-Alexander de troonrede voor in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag, waar de Verenigde Vergadering plaatsvindt zolang de Ridderzaal door een verbouwing gesloten is. De vorst stelde daarin dat het kabinet problemen wil oplossen, maar dat financiële grenzen dit bemoeilijken. ,,De eerlijke boodschap is: niet alles kan tegelijk\”, aldus het staatshoofd.
De troonrede riep ook op tot dialoog. Het kabinet wil opnieuw om tafel met de oppositie, een boodschap die doorklinkt in de zalvende toon van de tekst. Bovendien benadrukte de koning het belang van democratie als bindmiddel. ,,Democratie is geen platte rekensom, maar een mentaliteit die moet leven in ieder van ons.\” Dat sloot naadloos aan bij de oproep van Heinen om samen de rem van de economie te halen.
Wat staat er nu te gebeuren in het parlement
Nu het koffertje officieel is overhandigd, begint het parlementaire debat over de Rijksbegroting. De Tweede Kamer bespreekt de plannen in de komende weken uitvoerig, per ministerie. Dat is een intensief proces waarbij coalitie en oppositie elkaar bevragen over keuzes en prioriteiten.
Voor het kabinet-Jetten wordt dat debat extra spannend. Zonder vaste meerderheid is steun van de oppositie onmisbaar voor het doorvoeren van plannen. Heinen heeft met zijn boodschap alvast een eerste stap gezet: de toon is gezet op economische urgentie en hervormingsgezindheid. Of dat genoeg is om draagvlak te vinden in de Kamer, zal de komende weken moeten blijken.
