Nederlandse legerhelikopters bestrijden vuurzee in België: ‘Zeker 3000 hectare verwoest’

Boven de smeulende vlakten van de Hoge Venen cirkelen twee Nederlandse Chinook-transporthelikopters, die lading na lading water lossen op het vuur dat al dagen woedt in de Belgische Ardennen. De brand breidt zich ondanks alle inspanningen nog altijd uit. Inmiddels is zeker 3000 hectare van een van de meest waardevolle natuurgebieden van België in de as gelegd. Dat is een schaal die je je nauwelijks kunt voorstellen, totdat je beseft dat de stad Haarlem ruwweg even groot is.

Vuur blijft oprukken in kwetsbaar veengebied

De Hoge Venen, gelegen in het oosten van België nabij de grens met Duitsland, vormen een uniek hoogveenlandschap. Het gebied herbergt zeldzame plantensoorten, diepe veenlagen en beschermde diersoorten. Juist die veenlaag maakt de brand zo gevaarlijk en zo moeilijk te bedwingen. Veen kan ondergronds smeulen zonder dat het zichtbaar is aan de oppervlakte, waardoor het vuur opnieuw kan oplaaien zodra de wind draait of de omstandigheden veranderen.

De brand in de Ardennen woedt al meerdere dagen en toont geen tekenen van afname. Integendeel, het vuur blijft zich uitbreiden over het droge en kwetsbare landschap. De exacte oorzaak van de brand is vooralsnog niet bekendgemaakt. Bovendien is het totale verwoeste oppervlak nog niet definitief vastgesteld: de gemelde 3000 hectare betreft een ondergrens. Het werkelijke verlies aan natuur kan dus nog groter zijn.

Nederland stuurt zware luchtvloot naar zuiderburen

Omdat de omvang van de ramp de Belgische hulpdiensten dreigt te overweldigen, deed België een beroep op buurlanden. Sinds zaterdag 15 augustus ondersteunen twee Nederlandse Chinook-helikopters de bestrijding van de natuurbrand. Dat zijn zware transporthelikopters die, uitgerust met grote waterbakken, enorme hoeveelheden bluswater vanuit de lucht kunnen lossen. De beelden die zondag opdoken, tonen hoe de toestellen laag over het rokende landschap vliegen en hun lading precies op de vlammen richten.

De inzet van de Chinooks is een vorm van internationale noodhulp die vaker voorkomt bij grootschalige natuur- en bosbranden in Europa. Operationele details over het aantal vluchten dat de helikopters al hebben gemaakt en de totale hoeveelheid water die is gedumpt, zijn op dit moment nog niet beschikbaar. Wel staat vast dat de twee toestellen al een dag actief zijn boven het getroffen gebied.

Oppervlak zo groot als een hele stad

Om de omvang van de ramp begrijpelijk te maken, vergelijken beide bronnen de verwoeste oppervlakte met die van Haarlem. De Noord-Hollandse stad beslaat ruwweg 3000 hectare. Stel je voor dat alles binnen de stadsgrenzen van Haarlem, van parken tot straten en gebouwen, vervangen wordt door een zwart, verkoolde vlakte. Dat is de schaal waarover we hier spreken, maar dan in een kwetsbaar en onvervangbaar natuurgebied.

Veenlandschappen zijn bovendien van grote klimatologische waarde. Ze slaan enorme hoeveelheden koolstof op, soms over duizenden jaren opgebouwd. Wanneer veen verbrandt, komt die opgeslagen koolstof vrij als CO2. Een brand van deze omvang heeft daardoor niet alleen directe ecologische gevolgen voor het Belgische landschap, maar draagt ook bij aan de uitstoot van broeikasgassen.

Indrukwekkende actie, maar ook zorgen over herstel

De beelden van de waterdropping zijn onmiskenbaar indrukwekkend. Twee zware Chinook-helikopters boven een rokend landschap vormen een krachtig symbool van internationale solidariteit en snelle militaire bijstand. Toch roepen de omvang van de schade en het voortdurende oprukken van het vuur serieuze vragen op. Zelfs als de brand morgen volledig wordt geblust, blijft een ecologische wond achter die tientallen jaren nodig heeft om te herstellen.

Natuurorganisaties en experts benadrukken regelmatig dat hoogveenlandschappen tot de meest bedreigde ecosystemen van Europa behoren. Bovendien zijn ze bijzonder kwetsbaar voor droogte, die door klimaatverandering steeds vaker en ernstiger optreedt. De brand in de Hoge Venen illustreert daarmee een breder patroon van toenemende risico’s voor Europese natuur.

Bijstand vanuit de lucht als enige optie bij dit soort vuur

Bij een veenbrand is luchtsteuning vaak de meest effectieve aanpak. Grondtroepen kunnen moeilijk oprukken over het zachte, onstabiele terrein van een hoogveen. Bovendien sluimert het vuur ondergronds, waardoor bluswater van bovenaf dieper moet doordringen. Juist daarvoor zijn zware helikopters zoals de Chinook uitermate geschikt: ze kunnen grote volumes water nauwkeurig richten op specifieke brandhaarden.

Daarnaast bieden luchtverkenning en thermische camera’s de mogelijkheid om sluimerend vuur te detecteren voordat het opnieuw uitbreekt. Of de Nederlandse helikopters ook voor dat doel worden ingezet, is niet bevestigd op basis van de beschikbare informatie.

Brand woedt voort terwijl hulp blijft aankomen

Op zondag 16 augustus breidt de natuurbrand in de Belgische Ardennen zich nog altijd uit. De twee Nederlandse Chinooks zijn actief boven het getroffen gebied en droppen water op de vlammen. Het is vooralsnog onduidelijk wanneer de brand onder controle zal zijn. Zeker is dat de schade aan de Hoge Venen al enorm is en dat herstel van dit unieke landschap een zaak van de zeer lange termijn is. De komende uren en dagen zullen uitwijzen of de gecombineerde inspanningen van de hulpdiensten het tij kunnen keren.

Bronnen: NOS, Telegraaf.nl