OM vrijwaart agent na schopincident Utrecht CS: ‘Niet onrechtmatig’

Het Openbaar Ministerie zet een dikke streep onder de zaak: de agent die begin dit jaar een vrouw schopte bij station Utrecht Centraal, wordt niet strafrechtelijk vervolgd. Terwijl de politie zelf al erkende dat de agent fouten maakte, concludeert het OM dat er geen sprake was van onrechtmatig handelen. Die tegenstrijdigheid roept vragen op, en de advocaat van de betrokken vrouwen laat weten alle opties te onderzoeken.

Conflict onder het Bollendak

Het incident voltrok zich op 26 januari onder het zogeheten Bollendak, het overdekte plein naast Utrecht Centraal. Daar raakte een agent slaags met twee gesluierde vrouwen. Volgens het OM zou een van hen de agent hebben beledigd. Vervolgens probeerde de agent haar aan te houden. Dat lukte aanvankelijk niet, omdat hij daarbij werd belemmerd door omstanders die zich ermee bemoeiden.

De agent nam de vrouw daarop aan haar arm mee naar buiten. De andere vrouw liep achter hem aan, met een telefoon in haar hand gericht op het tafereel. Daarop gaf de agent haar een trap. Daarna escaleerde de situatie verder. De agent sloeg de andere vrouw met zijn wapenstok. Omstanders filmden alles en plaatsten de beelden online, waarna een golf van verontwaardiging volgde. Volgens de politie ontving de agent na het verschijnen van die beelden ook bedreigingen.

Politie: agent had fouten gemaakt

Bijzonder aan deze zaak is de positie van de politie zelf. Eerder oordeelde de organisatie al dat de agent zich niet volledig aan de geldende instructies had gehouden. Hij had de trap niet mogen geven en de wapenstok had hij ook niet mogen inzetten. Dat zijn duidelijke woorden. Toch heeft dat oordeel voor de agent geen gevolgen gehad, niet intern en nu ook niet strafrechtelijk.

Het OM redeneerde op een andere manier dan de politie. Volgens het OM was de agent in een positie beland waarin hij ruimte moest creëren om de aanhouding te kunnen uitvoeren. De zogenoemde afhoudtrap, zo luidde de redenering, was een defensieve reactie om afstand te scheppen. Het OM formuleerde het als volgt: “Dat hij daarbij heeft gekozen voor het geven van een afhoudtrap, die bedoeld is als defensieve reactie om noodzakelijke afstand en ruimte te creëren, is niet onrechtmatig. Zelfs als er op dat moment ook andere mogelijkheden te bedenken waren.” Daarmee laat het OM ruimte voor alternatieve handelswijzen, maar trekt het toch geen strafrechtelijke conclusie.

Beide vrouwen deden aangifte

Na het incident lieten beide vrouwen het er niet bij zitten. Ze deden aangifte tegen de agent. Hun advocaat, Anis Boumanjal, bevestigt maandagmiddag te zijn geïnformeerd over het besluit van het OM. Hij kondigt aan de redenering van het OM grondig te bestuderen voor hij verdere stappen neemt. “Ik ben benieuwd naar hun argumentatie”, zegt Boumanjal. “We gaan kijken of een artikel 12-procedure kan lonen.”

Een artikel 12-procedure is een juridisch instrument waarmee slachtoffers het gerechtshof kunnen vragen het OM alsnog tot vervolging te dwingen. Het is een relatief zeldzame stap, maar in spraakmakende zaken rond politiegeweld wordt deze weg regelmatig bewandeld. Of de vrouwen die weg daadwerkelijk inslaan, hangt af van het advies van Boumanjal na bestudering van de volledige motivering van het OM.

Spanningsveld tussen recht en beleid

De uitkomst van deze zaak legt een opmerkelijk spanningsveld bloot. De politie als werkgever oordeelde dat haar eigen medewerker buiten de kaders trad. Toch heeft dat oordeel geen disciplinaire gevolgen gehad voor de agent. Het OM komt vervolgens tot de conclusie dat het geweld juridisch gezien door de beugel kan. Daarmee ontstaat een situatie waarin de agent intern én strafrechtelijk buiten schot blijft, terwijl de betrokken vrouwen met de gevolgen achterblijven.

Bovendien speelt mee dat de beelden van het incident breed werden gedeeld en veel reacties losmaakten in de samenleving. Het politieoptreden onder het Bollendak was voor veel mensen moeilijk te plaatsen. Discussies over het gebruik van geweld door agenten, en de vraag wanneer dat geweld proportioneel is, zijn daarmee opnieuw actueel geworden. Het besluit van het OM zal die discussie niet stilleggen.

Geen vervolging, maar de zaak is niet gesloten

Formeel is de strafrechtelijke fase voor de agent afgesloten. Er komt geen strafrechtelijk onderzoek en dus ook geen rechtszaak. Dat betekent echter niet dat de zaak volledig achter de rug is. Advocaat Anis Boumanjal laat nadrukkelijk ruimte open voor een artikel 12-procedure. Hij overlegt met zijn cliënten zodra hij de argumentatie van het Openbaar Ministerie heeft doorgenomen. De vrouwen hebben het recht om die stap te zetten, en de uitkomst van dat overleg bepaalt of de rechter zich alsnog over deze zaak buigt.

De casus bij Utrecht Centraal blijft daarmee een zaak die nog niet definitief is afgerond. Het maatschappelijke debat over de grenzen van politiegeweld gaat intussen gewoon door. Het OM heeft gesproken, maar het laatste woord is mogelijk nog niet gezegd.