Touringcars en trolleybussen die te veel uitstoten, kunnen vanaf 2029 geweerd worden uit bepaalde binnensteden. Staatssecretaris Annet Bertram van Infrastructuur kondigt een aanpassing van de regels aan, zodat gemeenten de mogelijkheid krijgen om uitstootvrije zones ook voor autobussen in te stellen. Daarmee breidt het kabinet een bestaand instrument uit, maar de keuze blijft nadrukkelijk bij de gemeenten zelf liggen.
Van vrachtauto naar touringcar
De zogeheten zero-emissiezones bestaan al langer in Nederland. In deze zones worden jaar na jaar de meest vervuilende voertuigen geweerd. Tot nu toe gelden de regels echter uitsluitend voor bedrijfsauto’s, zoals bestelbussen en vrachtwagens. Bertram schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat zij de regels wil uitbreiden naar de voertuigcategorieën M2 en M3. Dat zijn voertuigen met vier of meer wielen die inclusief de bestuurder meer dan negen personen kunnen vervoeren.
Verkeersdienst RDW hanteert deze categorieën voor onder meer touringcars en trolleybussen. Personenauto’s vallen buiten de geplande uitbreiding, benadrukt Bertram uitdrukkelijk. De maatregel richt zich dus specifiek op het grotere, commerciële personenvervoer over de weg.
Gemeenten beslissen zelf
Een belangrijk detail in het voorstel is dat bestaande zero-emissiezones niet automatisch van toepassing worden op autobussen. Gemeenten die al een zone hebben ingesteld voor bestel- en vrachtauto’s, moeten een actieve keuze maken om die zone ook voor bussen te laten gelden. “Dit is een keuze die gemeenten zelf maken”, schrijft Bertram in haar brief. Daarmee geeft het kabinet gemeenten een nieuw instrument, maar legt het de verantwoordelijkheid voor de uitvoering lokaal neer.
Dit past in een bredere aanpak waarbij de rijksoverheid kaders stelt en gemeenten de vrijheid geeft om het beleid naar eigen inzicht in te vullen. Omdat elke binnenstad anders is, levert maatwerk hier meer op dan een landelijke verplichting. Bovendien verschilt de samenstelling van het busverkeer sterk per stad.
Verduurzaming zonder onmogelijke eisen
Bertram benadrukt dat zij ondernemers niet “aan het onmogelijke” wil houden. Dat is een opvallende formulering, omdat zij daarmee erkent dat de overstap naar elektrisch vervoer niet voor iedereen even eenvoudig is. Uitzonderingen blijven daarom mogelijk, ook na invoering van de nieuwe regels. Een concreet voorbeeld dat in een ambtelijk adviesstuk wordt genoemd, is de situatie van ondernemers die door netcongestie geen elektrische bus kunnen aansluiten.
De krapte op het stroomnet is in Nederland een groeiend probleem. Steeds meer bedrijven en particulieren ondervinden vertragingen bij het aansluiten van elektrische voertuigen of laadpunten. Door uitzonderingen mogelijk te maken voor ondernemers in deze situatie, probeert Bertram verduurzaming te stimuleren zonder bedrijven onnodig in de knel te brengen. Echter, de precieze juridische voorwaarden voor zulke uitzonderingen zijn in de brief nog niet uitgewerkt.
Brede steun, maar vragen blijven
Ambtenaren schrijven in een adviesstuk dat er “brede steun” is voor de maatregel onder betrokkenen. Dat klinkt geruststellend, maar het gaat hier om een ambtelijke constatering, geen onafhankelijk vastgesteld draagvlak. Welke organisaties of partijen die steun precies uitspreken, noemen de beschikbare bronnen niet. Bovendien is nog niet duidelijk welke gemeenten daadwerkelijk plannen hebben om de zones voor bussen in te stellen vanaf 2029.
Daarnaast blijft de vraag wanneer de regelwijziging formeel wordt vastgesteld. Bertram heeft de Kamer geïnformeerd via een brief, maar een definitief besluit is nog niet genomen. Vervolgens zal er ook een traject van wetgeving of aanpassing van bestaande regelgeving nodig zijn, voordat gemeenten daadwerkelijk actie kunnen ondernemen.
Wat betekent dit voor reizigers en ondernemers
Voor reizigers die gebruikmaken van touringcars of andere grote bussen, kan de maatregel merkbare gevolgen hebben. Als gemeenten besluiten de regels toe te passen, moeten vervoerders hun vloot vergroenen of bepaalde routes aanpassen. Touringcarondernemers die rondreizen door Nederlandse steden, zullen dus rekening moeten houden met nieuwe toegangseisen, afhankelijk van de gemeente.
Voor ondernemers in de bussector betekent het voorstel een extra reden om nu al na te denken over de toekomst van hun vloot. De termijn tot 2029 lijkt ruim, maar de aanschaf of lease van elektrische bussen vergt tijd en planning. Bovendien spelen wachttijden voor stroomaansluitingen een rol, iets waar Bertram dus ook oog voor heeft.
Een volgende stap in het emissiebeleid
De aankondiging van Bertram past in een reeks maatregelen waarmee Nederland de uitstoot van het wegverkeer wil terugdringen. De bestaande zero-emissiezones voor bestel- en vrachtauto’s zijn inmiddels in verschillende steden actief en worden steeds strenger. Door ook autobussen in het systeem op te nemen, sluit de regelgeving aan bij de brede Europese trend om stedelijke luchtkwaliteit te verbeteren.
Europa legt steeds strengere normen op aan voertuigfabrikanten en lidstaten. Bovendien zijn steeds meer steden op eigen initiatief bezig met het weren van vervuilend verkeer. De stap die Bertram nu aankondigt, geeft Nederlandse gemeenten een extra instrument om die ambitie te vertalen naar lokaal beleid, zonder hen daartoe te verplichten.
De Tweede Kamer heeft de brief van staatssecretaris Bertram ontvangen en zal de plannen naar verwachting bespreken. De komende maanden zal duidelijk worden hoe de regelwijziging juridisch vorm krijgt en of gemeenten snel stappen zetten om de nieuwe mogelijkheden te benutten. Tot die tijd blijven touringcars en trolleybussen formeel buiten de werking van de bestaande uitstootvrije zones.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
