De eerste zetelpeiling na het zomerreces levert PVV een flinke tegenvaller op. De partij van Geert Wilders zakt met vier zetels en komt in de nieuwe meting uit op 16 zetels. Daarmee is het verschil met een jaar geleden groot, want toen stond de PVV-peiling nog ongeveer twee keer zo hoog. Het onderzoek van EenVandaag en Verian laat zien dat vooral rechtse kiezers opnieuw naar andere politieke opties zoeken.
Pro behoudt de koppositie
In de landelijke prognose blijft PRO met 26 virtuele zetels de grootste politieke formatie. Veel andere partijen laten deze maand nauwelijks beweging zien, waardoor de aandacht vooral uitgaat naar de verschuivingen aan de rechterkant. De zetelpeiling Nederland schetst daar een veel dynamischer beeld dan in het midden van het politieke spectrum. Vooral voormalige aanhangers van Wilders lijken hun stemvoorkeur opnieuw te beoordelen.
Teleurstelling onder voormalige pvv-stemmers
Volgens de onderzoekers speelt onvrede over de eerdere regeringsdeelname van het kabinet-Schoof nog steeds mee bij vertrekkende PVV-kiezers. Zij vinden dat de partij, ondanks haar prominente positie, te weinig tastbare resultaten heeft geboekt op belangrijke thema’s. Daarbij noemen kiezers vaak migratiebeleid, bestaanszekerheid en een stevigere aanpak van maatschappelijke problemen. Die teleurstelling leidt niet automatisch tot een overstap naar het politieke midden, maar juist vaker naar andere partijen op rechts.
Fvd profiteert van de verschuiving
Een van de partijen die voordeel lijkt te halen uit de daling van de PVV is Forum voor Democratie. De partij staat in deze meting op 13 zetels, waarmee zij opnieuw nadrukkelijk aanwezig is in het rechtse politieke speelveld. Voor sommige kiezers biedt FVD een scherper en minder compromisgericht geluid dan zij momenteel bij de PVV ervaren. De groei laat zien dat proteststemmen niet verdwijnen, maar zich binnen rechtse oppositiepartijen kunnen verplaatsen.
Ja21 groeit tijdens begrotingsgesprekken
Ook JA21 boekt winst in de nieuwste cijfers en stijgt naar 14 zetels. Dat betekent een plus van twee zetels vergeleken met de stand aan het einde van juni. De opmars valt extra op omdat JA21 juist betrokken is bij gesprekken over de nieuwe rijksbegroting. Terwijl veel partijen campagne voeren vanaf de zijlijn, probeert JA21-leider invloed uit te oefenen via onderhandelingen en concrete politieke afspraken.
Invloed tegenover harde oppositie
De tegenstelling tussen beide rechtse partijen wordt hierdoor duidelijker zichtbaar. Geert Wilders kiest vooral voor een stevige oppositierol en richt zijn kritiek rechtstreeks op het kabinet en de politieke elite. JA21 zoekt daarentegen naar ruimte om via overleg en begrotingsafspraken resultaten binnen te halen. In deze politieke strategie draait het verschil om de vraag of kiezers liever kiezen voor maximale kritiek of voor zichtbare invloed aan de onderhandelingstafel.
De pvv zit niet aan tafel
Bij de gesprekken over de begroting neemt de PVV zelf geen plaats in, terwijl JA21 wel betrokken is. Dat verschil kan voor twijfelende kiezers relevant zijn, zeker wanneer zij verlangen naar directe invloed op beleid. Een partij die aanschuift, kan volgens die redenering eerder bijdragen aan keuzes over belasting, zorg en overheidsuitgaven. Tegelijk blijft het risico bestaan dat onderhandelen leidt tot compromissen die niet bij alle rechtse kiezers populair zijn.
Een versnipperd rechts blok
De nieuwe peiling onderstreept hoe verdeeld het rechtse electoraat inmiddels is. Waar de PVV eerder veel protestkiezers onder één vlag wist te verzamelen, concurreren nu PVV, FVD en JA21 nadrukkelijk om dezelfde ontevreden stemmer. Dat maakt de strijd om de positie van grootste rechtse partij onvoorspelbaarder. Voor de komende verkiezingen kan deze versnippering op rechts grote gevolgen hebben voor mogelijke samenwerkingen en coalities.
Wat de komende peilingen kunnen tonen
Of de daling van de PVV tijdelijk is, moet blijken uit volgende onderzoeken en politieke ontwikkelingen. De partij kan terrein terugwinnen wanneer zij kiezers opnieuw overtuigt met duidelijke voorstellen en een geloofwaardige verkiezingscampagne. Tegelijk krijgen JA21 en Forum voor Democratie de kans om hun huidige groei om te zetten in langdurige steun. De komende zetelpeilingen zullen daarom vooral duidelijk maken welke koers rechtse Nederlanders uiteindelijk het aantrekkelijkst vinden.
Bronnen en credits
Bron: NieuwRechts
