Paul Cliteur blijft solo achter bij Ongehoord Nederland: ‘Persoonlijke overwegingen’

Simone Kerseboom is vertrokken als lid van de raad van toezicht bij Ongehoord Nederland. Daarmee blijft Paul Cliteur als enige toezichthouder achter bij de omstreden publieke omroep. Het vertrek volgt op een periode vol bestuurlijke en journalistieke problemen die Ongehoord Nederland in een steeds kwetsbaardere positie hebben gebracht.

Kerseboom bevestigt haar vertrek

Kerseboom bevestigde haar vertrek vrijdagmiddag aan het Algemeen Dagblad. Als reden noemde zij persoonlijke overwegingen, maar een verdere toelichting gaf zij niet. Daarmee blijft onduidelijk wat haar precies bewoog om op te stappen. Haar vertrek roept echter direct vragen op over de bestuurbaarheid van Ongehoord Nederland in de komende periode.

Een raad van toezicht bestaat normaal gesproken uit meerdere leden. Bovendien schrijven de statuten van de meeste omroepverenigingen voor dat toezicht collegiaal wordt uitgeoefend. Nu Cliteur als enige toezichthouder overblijft, is de vraag hoe de organisatie aan de wettelijke en statutaire vereisten voor intern toezicht kan voldoen. Dat is een punt dat de komende tijd ongetwijfeld aandacht zal vragen.

Wie is Simone Kerseboom?

Simone Kerseboom is een jurist en was eerder actief in politiek-maatschappelijke kringen die aansluiten bij de signatuur van Ongehoord Nederland. De omroep profileert zich als platform voor een stem die door andere publieke media zou worden genegeerd. Kerseboom sloot zich als toezichthouder aan bij een organisatie die van meet af aan in zwaar weer verkeerde. Omdat de raad van toezicht de verantwoordelijkheid draagt voor het bewaken van integriteit en beleid, was haar rol intern cruciaal.

Daarnaast was Paul Cliteur, hoogleraar encyclopedie van de rechtswetenschap, al langer verbonden aan Ongehoord Nederland. Hij is eveneens nauw betrokken bij Forum voor Democratie, de partij van Thierry Baudet. Zijn aanwezigheid als toezichthouder heeft ook geleid tot vragen over de onafhankelijkheid van het interne toezicht bij de omroep.

Een omroep in het oog van de storm

Ongehoord Nederland is al geruime tijd onderwerp van debat en kritiek. Zo omschrijft NRC de omroep als een schandvlek voor het publieke bestel, als gevolg van een stortvloed aan desinformatie. Echter dient daarbij opgemerkt te worden dat het hier om een opiniërende kwalificatie van de krant gaat, geen onafhankelijk vastgesteld feit. Toch sluit die omschrijving aan bij de reeks van incidenten die de omroep de afgelopen jaren heeft gekend.

Bovendien heeft Ongehoord Nederland herhaaldelijk in aanvaring gekomen met het Commissariaat voor de Media, de toezichthouder op de publieke omroep. Die conflicten draaiden onder meer om het uitzenden van inhoud die de grens van journalistieke zorgvuldigheid overschreed. Vervolgens volgden sancties en waarschuwingen, die de positie van de omroep binnen het publieke bestel verder ondermijnden.

Gevolgen voor het interne toezicht

Het vertrek van Kerseboom raakt de organisatiestructuur van Ongehoord Nederland direct. Een functionerende raad van toezicht met meerdere leden geldt als een basale vereiste voor goed bestuur. Nu Cliteur als enige toezichthouder achterblijft, is de vraag of de omroep nog aan die standaard voldoet. Daarmee komt ook de toekomst van de omroep binnen het publieke bestel opnieuw onder druk te staan.

Omdat de raad van toezicht verantwoordelijk is voor het bewaken van het beleid van het bestuur, ontstaat er een kwetsbare situatie. Eén persoon kan immers bezwaarlijk dezelfde checks and balances bieden als een meervoudig samengesteld orgaan. Bovendien kan een enkelvoudige toezichthouder sneller worden beschuldigd van gebrek aan onafhankelijkheid, zeker als die persoon ideologisch betrokken is bij de koers van de organisatie.

Breder patroon van bestuurlijke problemen

Het vertrek van Simone Kerseboom is niet op zichzelf staand. Het past in een breder patroon waarbij Ongehoord Nederland moeite heeft om stabiele bestuurlijke structuren te handhaven. Eerder waren er al spanningen over de redactionele koers, over de verhouding met het Commissariaat voor de Media en over de financiële positie van de omroep. Vervolgens stapelden de problemen zich op, zonder dat er een definitieve oplossing werd gevonden.

Daarnaast heeft de omroep te maken met een ledenbasis die loyaal blijft aan de koers, maar die loyaliteit biedt geen bescherming tegen de bestuurlijke en juridische uitdagingen waarmee de organisatie kampt. Toch heeft Ongehoord Nederland tot dusver weerstand geboden aan pogingen om haar uit het publieke bestel te verwijderen. De vraag is of die weerstandskracht ook op de lange termijn houdbaar is.

Wat staat er nu op het spel?

De situatie bij Ongehoord Nederland is daarmee onzeker. Paul Cliteur draagt als enige toezichthouder een zware last. Bovendien staat de omroep voor de taak om haar raad van toezicht opnieuw te completeren, wil zij aan de minimale bestuurlijke normen voldoen. Of en wanneer dat lukt, is vooralsnog niet bekend. Reacties vanuit de omroep zelf bleven vrijdag uit.

De komende weken zal duidelijk worden of Ongehoord Nederland nieuwe toezichthouders weet aan te trekken. Dat is geen eenvoudige opgave, gezien de reputatie die de omroep heeft opgebouwd en de politieke gevoeligheid van een zitje in de raad van toezicht. Daarmee bevindt de omroep zich opnieuw op een cruciaal moment in haar bewogen bestaan binnen het publieke bestel.